جەژنا سەرێ سالێ
خالد خدر 
جەژنا چارشەمبوویا سەرێ سالێ كەڤنترین و دێرینترین جەژنا ئێزدیایە كو دیرۆكا وێ دزڤرتە هەزارێن سالان بەریا زاینی بەلكو گەلەك كەڤنە و كەڤناتیا وێ دگەل پەیدابوونا ئێزدیایە،دڤێ جەژنێ دا ژمارەكا مەزن یا رێورەسما و هێمایێن جوان دئێنە گێران ئەڤ جەژنە دكەفتە چارشەموویا ئێكێ ژ هەیڤا نیسانێ ودبێژن مللەتێن كەڤن ل دیرۆكێ دا ئەڤ جەژنە دگێرا وەك سۆمەریا و بابلیا و هتد…، و ناڤێ وێ (زاكماك – زكماك ) و هەمان رێورەسم و هێما ئەنجام ددان ل هەیڤا نیسانێ یێن كو نهۆ ئێزدی پێ رادبن،هەروەسا مەها (هەیڤا) نیسانێ گەلەك یە پیرۆزە ل جەم ئێزدیا كو هندەك كار وكریار دڤێ مەهێ دا گونەهن بێنە كرن تاكو ب داوی بێت وەك:پێكئینانا هەڤژینیێ(مارەبرین) ب هیچ شێوەكی نائێتە كرن دناڤا جڤاكێ ئێزدیان دا ل مەها نیسانێ،چنكو دبێژن نیسان بخۆ بووكە ژبەر جوانی و خۆشیا ڤێ مەهێ وخەمل و دیمەنێ جوانێ ئەردی ب دارو بار و گول و گییا دڤێ مەهێ دا،هەروەسا گەلەك مللەتێن كەڤنێن دیرۆكێ یێن وەك سۆمەری وبابلی وهتد…، گرنگی ددانە پیرۆزیا مەها نیسانێ ب تایبەتی نە پێكئینانا هەڤژینیێ كو دڤێ مەهێ دا گونەه بوو،و كۆلانا ئەردی ب مەرەما راكرنا ئاخێ یان ڤەگوهاستنا وێ بۆ جیەكی دی چنكو دبێژن ئەرد دقۆناغا پیتاندنێ دایە داكو گول وگییا و تۆڤێ رووەكان دبن ئەردی دا نەئێتە ژناڤبرن ئانكو ئەگەر كەسەكی ڤیابا ئەردێ بكۆلت ئەوی بەری مەها نیسانێ ئەرد دكۆلا و ژهندەك رێورەسمێن ڤێ جەژنێ وەك:ل هێڤارا جەژنێ چرا وفتیل دئێنە هلكرن و دیندار و قەولزان قەول و دوعا ب رێز دكن،هەروەسا رۆژا بەریا جەژنێ كابانی هیكان سۆر دكن ئانكو رەنگ دكن چنكو هیك ئێك ژ هێمایێن ڤێ جەژنێ یە و هێك هێمایا دورا خودێ یە و د بیر و باوەریا ئێزدیان دا دورێ خۆ لبەر هیبەت ومەزاتیا خودێ مەزن نەگرت،كو دور سۆربوو ، سپی وزەر بوو .. و پژقی ، و هەر رامانا كەلاندنا هیكێ نیشانا هەڤگرتنا ئەردی ددەتن و رەنگكرنا هیكێ رامانا خەملاندنا ئەردی دگەهنت كو ل مەها نیسانێ خەملا ئەردی دكەملە و زۆر جوان و قەشەنگ دبت و وەك دڤان سەبەقێن قەولێ ئافراندنا كنیاتێ دا هاتی ب روون و ئاشكەرایی بەحسێ ڤێ چەندێ هەموویێ دكەتن:
پەدشێ من دور ژ خۆ ڤاڤارە
دور قەندیلە ، كەمالدارە
قەندیلێ نوور ستارە
*****************
كرە ركن وركنی
دوڕ ژ هەیبەتێ هنجنی
تاقەت نەما هلگری
********************
تاقەت نەما ب سەبری
دوڕ ب رەنگا خەملی
سۆر بوو سپی بوو سەفری
**********************
لالش كو دهاتە
ل ئەردێ شین دبوو نەباتە
پێ زەیینی چقاس كنیاتە
هەروەسا ژ رێورەسمێن ڤێ جەژنێ ل سبەیكا جەژنێ زوو كابانی رادبن ب هەلاویستنا كولیلكێن سۆر دگەل گیایێ بێناڤێ (كاری) و دگەل قالكێن هیكا یێن رەنگا ورەنگ لسەر دەرگەهێن خانیان ئەوژی نیشان و هێمایێ سالا نوویە و ومەها نیسانێ و بەهارێ یە ،ونیشانەكا هەرە كەڤنە دناڤا ئێزدیاتیێ دا،هەروەسا چەندین رێورەسم و هێمایێن دی دئێنە گێران وكرن ل جەژنا چارشەموویا سەرێ سالێ دا كو دەربرینێ ژ كەڤناتی و دێرینیا ڤێ جەژنێ دكن و دیار دكن كو ئێزدی و ئێزدیاتی گەلەك دكەڤن و دێرینن.
مفا وەرگرتن:ژ پەرتۆكا ئێزدیاتیێ پۆلا سێیێ ناڤەندی
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی