شنگال و تراژیدی..كوردبوون و هزركرن
جوان عزەت 
گەلۆ كورد ژ چ بەرپرسیارن؟ ئەرێ قەد جارەكێ كوردان هزر دخۆشكرنا زەمینەكێ دا كریە، كو ئەو زەمینە جیێ بەرپرسیاری و ژینگەها ئارامیێ بت؟ واتە، شۆرەشكرن ب مەبەست و دیاردەیێن پیرۆزێن جودا جودا دئێنە ئەنجام دان، بەلێ دفەرهەنگ تایبەتمەندیا هەر شۆرەشەكێ دا خۆمالیەكا زەمینی هەیە، كو مرۆڤ لسەر وێ خۆمالیێ زەمەنەكێ دروست بكت، ئەو زەمەن یاسایێ و هزركرنێ بكەتە بكەرێ زەمەنێ لدوڤ دا بێت و نفش و شۆرەشێن زیندی و راستەوخۆ ژێ پەیداببن.
برێنە ل مێژوویا شۆرەشێن كوردان و هەتا ڤەدگەرتە شۆرەشێن سەردەم ژی كورد هەردەم تووشی دەردەسەری و تراژیدیان هاتینە، ئەرێ بۆچی هزر دوێ چەندێ دا نەكریە كو پرۆژەیێن نەتەوەی ژبۆ وەلاتێ خۆ دابمەزرینن؟ یان ژی لدوڤ پێداچۆنا ڤان تراژیدیان ببن هەلگرێن ژێدەر و ناسنامەیێن نوو!راستە هەر شۆرەشەكا هاتبتە چێكرن گرۆپەك دروستكریە ژبۆ سەركەفتن و مانا دیاردەیێن دروستكری،بەلێ مەسەلەیا بەرپرسیاری، هزركرن و واقعی جوداهی دناڤبەرا مەسەلەیا كورد و نەتەوەیا كورد دا هەیە، چنكو ئەو بەرپرسیاری رووبەروی كێشەیێن دینامیكی، ئانكو(سەركێشیا) سیاسی دبن وەكو هێگل دبێژت: (دەولەتا ئەقلانی لسەر بنەمایێ بەشداریا تەواو خەلكەكێ دروست دبت، پاشی وەلاتی بۆ كارەكێ گشتی و نە بۆ بەرژەوەندا تاكەكەسی بەشداریێ دكن))،واتە، ئەم بەشداری شۆرەش و دەولەتان دبین،بەلێ مخابن ئەم بەشداری هزر و چارەسەركرنا كێشەیان نابین،ژبەركو گرفت و تراژیدیێن مە بەردەوام دگەل مە دا راستەرێ دووبارەبوونان دئێن و ئەم لسەر هەلویست و دانپێدانێن وان تراژیدیان ناسەكنین،بەلكو هنگی نەچار دبین جارەكا دی مافێن خۆ رادەستی هزرو سیستەمێن داگیركەر دكەین،نموونە، شنگال، هەلەبچە، ئەنفال، شەرێن ناڤخۆیی و دەرڤەی هەرێمێ هەتا ژ ئالیێن دەولەتێن داگیركەر ڤە كورد هەردەم تووشی زۆری و باندۆرا تراژیدیان هاتینە، برێنە ” هەر سێ راپەرینێن كوردان بناڤێ راپەرینا (شێخ سەعیدێ پیران و ئارارات و دێرسم) ل توركیا بەرامبەری سیاسەتا كەمالی دا هات روودان، هەتا نهۆ كۆمەلەیەكا كێشەیان دناڤبەرا كوردان و حكومەتا ناڤەندی دا هەیە و بوویە ئەگەرێ نەسەقامگیریا بارودۆخ و رەوشا كوردان، ژبەركو وان هەرسێ راپەرینێن مەزن رۆژهەلاتا ناڤەراست هەژاند و هێشتا لێكەفتن یا بەردەوامە”،پشتی ڤان راپەرینان چەندین راپەرینێن دی هاتن ئەنجام دان و كوردا كاری بەرهەنگاریا وان شەرێن گران بكن و ب چەندەهان كورد بوونە نامزەدێن ڤێ ئاخێ، بەلێ پرسیار ئەوە ژ شۆرەشێن چێبووین كوردان لسەر وان هەلویست و بریارێن داین، ئەرێ كوردا چەند كاری خەلەتیێن خۆ سەرراست بكن و تێبگەهن؟ واتە، دهەبوونا سیاسەتێن كوردان دا تێنەگەهشتن و وێنەیێن خەلەت هاتن دروستكرن، ژبەركو راستیێن واقع و كارەساتان لدوڤ خۆ دا ئینان،كا ئەم دویرنە چین، ژ میناكێن هەرە دیار و نێزیك تراژیدیا شنگالێ بوویە، ئەرێ هەتا نهۆ دادگەهەكا تایبەت ژ بۆ كەیس و جینۆسایدا وێ هاتیە دروستكرن، یان كوردان هزر د وێ چەندێ دا كریە كا ل بەرامبەر هزرا شۆرەش دامەزراندنێ نە یان ژی ل بەرامبەر دامەزراندنا هزرا بەرهەڤكرنا شۆرەشێ نە؟ گیڤارا باس ل شۆرەشا پارتیزانیێ دكت و دبێژت:(نەخۆشترین تراژیدیا ئەوە، مرۆڤ بەرەڤانیێ ژ خەلكەكێ بكت و ب دەستێن وان بێتە كوشتن و تووشی كارەساتان ببت)!موحسن ئۆسمان بەرسڤا گیڤارای ددەت و دبێژت:(ئەز ژی ب دەنگەكێ بلند ل پیرۆزگەها تە هەوار دكەم دبێژم: مخابن، نەخۆشترین تراژیدیا گەلێ من ئەوە، ئەگەر دوهی خەلكەكێ سادەیێ پارتیزانی ب گرتنا كەركوكێ دلخۆش ببن، پا ئیرۆ خەلكەكێ دی ژی ب گرتنا شنگال، مەخمور و…هتد دلخۆش بووینە)!.
ئەنجام: گەلۆ ئەم شۆرەشان دروستكەین دا ئەم تووشی كارەساتان نەئێین، یان شۆرەش ب مە دئێنە دروستكرن، داكو بەردەوام تراژیدیان لدوڤ خۆ دا بینن؟ ئەرێ ئەم ژبۆ هزر و خولقاندنا تراژیدیان دژین یان ژی تراژیدی ژبۆ هزر و خولقاندنا پەیمان و ئارمانجێن مە دژین؟ واتە، ئەگەر مە شۆرەش بڤێن ب ئاستێن خۆراگریێ بن، پێتڤیە ئەم كارێن وەسان بكەین كو هەست پێ بكەین ئارمانجێن شۆرەشێ ژبۆ بنبركرن و نەهێلانا دوبارەبوونا كارەساتانە نەك خولقاندنا وان،لەورا گرنگە ئەم ل بەدیل و چارەسەریا تراژیدیان بگەرین،داكو بزاڤ و باوەریێن بهێز بۆ ناسناما نەتەوەی و نیشتمانی دابمەزرینن.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی