16ی تەباخێ دامەزراندنا پارتی دیموكراتی كوردستان و بجهئینانا خەون و هیڤیێن كوردان
مەهدی حەسەن
وەك پێتڤیەكا نەتەوەیی ئەڤ پارتیە ل عێراقێ لسەر دەستێ بارزانیێ نەمر ل(16ی تەباخا سالا1946)ێ هاتە ئاڤاكرن وەكی پارتی دیموكراتی كوردستان ل ئیرانێ، پشتی راگەهاندنا كۆمارا مەهابادێ ل ئیرانێ ل( 22ی كانوونا دووێ ل سالا 1946)ێ بارزانی ل وێدەرێ سەركردایەتیا هێزێن لەشكەری یێن كۆمارا مەهابادێ دكر، و ئاڤاكرنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل ئیرانێ هەڤدەم بوو دگەل راگەهاندنا كۆمارا كوردی ل مەهابادێ و هەبوونا ڤێ پارتێ ل ئیرانێ بوو پالدەر بۆ دانانا حزبەكا وەسان ل عێراقێ،چێبوونا پارتی ل دەسپێكێ بزاڤەكا چەكداری نەبوو بەلكو رێكخستنەكا سیاسی بوو بۆ بلندكرنا بهایێن دیموكراتی و دادوەریا جڤاكی و دابینكرنا مافێن مللەتی د ژیانەكا ئازاد و كامەران دا كو دگەل نەریت و یاسایێن جڤاكێ نێڤ دەولەتی و ل سەر ئاستێ سیاسی و دبلۆماسی بگونجت،لێ پاشڤەكێشانا عبدولكەریم قاسمی(1958-1963) ژ پەیمانێن خۆ ئەوێن وی داینە مللەتێ كورد وەكر كو شۆرەشا ئەیلولا مەزن ل سالا (1961)ێ سەرهلبدەت،لەوما پارتی نەچاربوو سەركردایەتیا شۆرەشەكا چەكداری بكت وەكو بەرەڤانیكرن ژ وێ زولما ل كوردا هاتیە كرن و ئەو زولم لێ كرن بەردەوام بوو لسەر دەستێ رژێمێن ئێك لپێ ئێكێ یێن دەستهەلاتداریا عێراقێ وەرگرتی و ب ئەنقەست خرابترین جوینێ دوور ئێخستنێ و جینۆسایدێ دگەل مللەتێ كورد بكارئینان،ژبۆ بەرسنگگرتنا ڤان حكومەتێن دیكتاتۆر و زالم كو هەر ژ مەلكی و هەتا مالكی و ئیرۆ هەموویا هەول داینە گەلێ كورد ژناڤ ببەن و كوردستانێ وێران كن و ترس و لەرزێ د دلێ هەر كەسێ بكن یێ خۆ ل مافێ گەلێ كورد بكت خودان.
شۆرەشێن كوردی یێن مللی ئێك لدووڤ ئێك د هاتن، و داخوازا مافێن مللەتێ كورد دكرن بەری پارتی بێتە دامەزراندن مینا شۆرەشێن شێخ مەحمودێ حەفید ل سلێمانیێ و شۆرەشێن بارزانیان، بەلێ بارا بتر ژ ڤان شۆرەشان ژلایێ هێزێن عەشیران و كەسایەتیێن ناڤدار ب خەباتا خۆ یا نشتیمانی و نەتەوەیی ڤە د هاتنە ب رێڤەبرن لێ وان شۆرەشان چ حزب نەبوون ب ئاوایێ رێكخستنەكا سیاسی یە خودان بەرنامە دا بكارن كریارا ب رێڤەبرنا جەماوەری بۆ خەبات و ئازادیێ بكت و ژ دەستێ هێزێن داگیركەرێن مافێن وی ب درێژیا مێژوویێ و ئازادیێ دەربێخت،لێ ئەڤ پارتیا لسەر دەستێ بارزانیێ نەمر ل( 16ی تەباخا سالا1946)ێ هاتە دامەزراندن بۆ ب جهئینانا هیڤی و خەونێن كوردان و دابینكرنا مافێن وان بكت ئەو ژی ئەڤ رێكخستنا پارتی بوو كو رێبازا راستەقینە یا ژ مللەتی دروست بووی و ل پێناڤێ مللەتی كەفتیە قادا خەباتێ و تێكۆشینێ، و هێزا خۆ ژ مێژوویا درێژا خۆ وەرگرتیە،دیسان گەلەك سەرفەرازی و نشیڤی دیتینە ل پێناڤێ كوردایەتیێ و رزگاركرنا كوردستانێ ،بێ ڤەقەتیان پارتی درێژە ب خزمەت و خەباتا شۆرەشگێری دایە، دوژمنان ب هەموو شیانێن خۆ هەول داینە بتنێ پارتی ژناڤ ببەن و پارتی ئانكو كوردستان لێ پارتی هەر خۆراگر و سەركەفتی مایە، هەر داڤەكا هاتیە ڤەدان بۆ پارتی ژلایێ داگیركەر و دوژمنا پارتی ب سەركەفتیانە دەرباز بوویە و دوژمن پەشیمان بوویە ژ ئەنجامێن دژایەتیكرنا پارتی ل داویا هەر پیلانەكێ ب دەسكەفت بۆ پارتی ڤەگەریایە و كوردایەتیا راست و دروست ئەوە پارتی دیموكراتی كوردستان پەیرەو دكت بۆ سەربەخۆبوونا كوردستانێ و دەولەتبوونێ لەوا ژی هەموو پێكهات و تەخ و چینێن جەماوەری ل هەر چار پارچێن كوردستانێ رۆلێ خۆ دناڤا پارتی و بارزانی دا دگێرن و بەرسنگێ هەموو پیلانێن دەولی و هەرێمایەتی د سەكنن بۆ مانا گەلێ كورد و كوردستانێ، پارتی ئیرادا گەلەكێ ئازا و سەربەستە لەوما هەتا ئیرۆ رۆژ مایە سەربەست، ئەڤ پارتا لسەر دەستێ بابێ رۆحی و نەتەوەیی بارزانیێ نەمر مەلا مستەفا هاتیە دامەزراندن د وەختەكێ كو هیچ ئۆمێدەك دناڤ دلێ تاكە كوردەكی ژی دا نەما بوو و پشتی شكەستنا زنجیرەكا شۆرەشێن كوردی ئێك ل پێ ئێكێ خیانەت و خیانەتكار و دروشمێن بریقدار و ناوچەگێریێ و یاریكرن ب گەلێ شۆرەشگێر و بێ ئارمانج، گەنج و لاو و شۆرەشگێرێن كوردستانێ دانە كوشتن و زەرەر و زیان د گەهاندن مللەتی، ل وی وەختێ گەلێ كورد ما تەپەسەر و ئێدی بێ هیڤی مان ژ حزب و كۆمەلە و بزاڤێن هەین، و بەردەوام ل وی وەختی هەولددان خەباتێ بكن هەر هەول ددان هەر شكەستن د ئینان و نەگەهشتن ئارمانجان بتنێ ل دەڤەرا بارزان بارزانیان باوەریەكا مەزن ب رێبازا بارزانیا هەبوو ژبۆ رزگاركرنا ئاخا كوردستانێ و ئازادكرنا مرۆڤێ كوردان و سەرهلدانا شۆرەشێن بارزان و گیان فیدایا بارزانیان، ئۆمێدەكا دن بۆ گەلێ كوردستانێ ب گشتی دروستكرن و ئەڤ بزاڤا بارزانیان بوو ئۆمێدا مللەتێ كورد و كوردستانێ، و لسەر بنەمایێ شۆرەشگێریێ گەلێ كورد و شۆرەشێن مالا بارزان ئەڤ پارتیە هاتە دامەزراندن كو بناغێ وێ ژ پولایی هاتە دروستكرن ئەڤە (75) سالە لسەر ئاستێ عێراقێ و كوردستانێ پارتا ئێكێ ب رێكخستن و جەماوەرێ خۆڤە سەرەرای وێ دژایەتیا هەر چار دەولەتێن هەرێمی كو ئەوژی عەرەب و تورك و فارسێن شۆفێنی ل هەر جیەكێ دوژمناتیا راستەوخۆ یا پارتی دكن دگەل دیڤەلانكێن كوردێن خاین و پارتێن لسەر دەستێ وان هاتینە دروستكرن بۆ نەمانا پارتی لێ پارتی و بارزانی هەر مان سەركێشێن بزاڤا ئازادیخوازا گەلێ كورد و كوردستانێ، دڤێت بزانین پارتی كوردایەتیا دروستە و هەردەمەكێ پارتی تووشی شكەستنێ هاتبت بزاڤێن كوردی نەماینە و دیسان بەروڤاژی هەر سەركەفتنەكا ب دەست گەلێ كورد كەفتیە لسەر دەستێ پارتی و بارزانی بوویە بەلگە ژی باوەریا جەماوەرێ كورستانێ ب هەموو پێكهاتێن خۆڤە دایە پارتی، ژبەركو رۆژا هاتیە دامەزراندن لسەر دەستێ بابێ رۆحی و نەتەوەیێ كورد (مەلا مستەفا بارزانی) بۆ دوو ئارمانجا بوویە ئەوژی بۆ رزگاركرنا كوردستانێ ل ژێر دەستێ داگیركەران و ئازادكرنا مرۆڤێ كورد بوویە و بۆ بدەستڤەئینانا ڤان هەر دوو ئارمانجا مرۆڤێن ژیر و باوەرپێكری و كوردپەروەر و خەباتەكا بەردەوام و قوربانیدان بسەر و حالێ خۆ و بیر و باوەرێن موكم ب كوردایەتیێ دڤێن و خۆ بدەن پێش و ڤی بارێ گران هلگرن،ژبەركو گەلێ كوردستانێ گەلەك قۆناغێن سەخت و دژوار دا دەرباز بوویە و گەلەك سەرفەرازی و نشیڤی دیتینە لێ دەمێ پارتی دیموكراتی كوردستان هاتیە دامەزراندن ژ مللەتی هاتە دروستكرن و هەر كەسەكێ خۆ ب كورد دزانی گەهشتی یە دناڤ رێزێن پارتی و چەكێ شەرەفێ هلگرتی یە و كوردایەتی كریە و ئێك رێزیا ناڤ مالیا كوردستانێ دروستدكر ژ خانقین هەتا زاخۆ ب سەرۆكاتیا بارزانیێ نەمر، جارەكا دن باوەری بۆ مللەتێ كورد هاتە دروستكرن و گەلێ كوردستانێ ب هەموو پێكهاتێن خۆڤە یێن ئۆلی و نەتەوەی گەهشتنە دناڤ رێزێن پارتی و هاتە بەر بەلاڤكرن و ناسین ب پارتا كوردایەتیێ ل سەرانسەری كوردستانێ و ژ هەر چار پارچێن كوردستانێ گەهشتنە دناڤ رێزێن پارتی و كەفتنە خەباتێ ل پێناڤێ (یان كوردستان یان نەمان) و ل شۆرەشا ئەیلولا مەزن بۆ جارا ئێكێ داگیركەرێن كوردستانێ ب فەرمی حكومەتا عێراقێ دانپێدان ب مافێ گەلێ كوردستانێ كرن وەكو نەتەوەیەكا جودا ل عێراقێ و بەیانا(11)ی ئادارێ هاتە ئیمزاكرن دیموكراتیەت بۆ عێراقێ و ئۆتۆنۆمی بۆ كوردستانێ.
كەد و خەباتا پارتی هەر ل دەستپێكێ لسەر بنەمایەكێ شۆرەشگێری ونەتەوەی و مفا وەرگرتن ژ شۆرەشێن كوردی و شۆرەشێن بنەمالا بارزان هاتبوو دروستكرن و پارتیا هەموو پێكهاتێن كوردستانێ و تەخ و چینێن كوردستانێ بوویە،وهەر كەسەكێ نشتیمان پەروەر جیێ خۆ دناڤ دا دیت و كەفتنە قادا خەبات و تێكۆشینێ و بەرسنگێ رژێم و دەستهەلاتێن حكومەتا عێراقێ ئێك لدووڤ ئێكێ گرتن و شیان هەر سەردەمەكی ب شێوەكی داخوازا مافێ چارەنڤیسێ گەلێ كوردستانێ بكن،بەلێ ل هیچ دەمەكی دە پارتی دیموكراتی كوردستان دەستبەرداری ئاخا كوردستانێ نەبوویە بەلكو ب شێوێ ئیداری دگەل حكومەتا عێراقێ ژ ئۆتۆنۆمی بۆ فیدرالیێ و كۆنفدرالی و سەربەخویێ هاتیە گهۆرین، بەلێ ل هەموو قۆناغا هەر عەردێ كوردستانێ داخواز كربا تەنازل ژ بۆستەكا ئاخا وەلاتی نەكریە و ناكەت ژی ژبەركو رۆژا هاتیە دامەزراندن بۆ رزگاركرنا كوردستانێ و ئاخا كوردستانێ بوویە و پارتی ئەڤە (72) سالە تەنازل ژ ئارمانجەكا خۆ نەكریە، و ئەگەر توو تەماشەی دانووستاندنێن لسەردەمێ عبدولكەریم و عبدولسەلام و عبدولرەحمان و بەیانا (11)ی ئادارێ بكەی هەمان داخوازێن دانوستاندنێن سالا(1991)ێ دگەل سەدام حسێن و ئەگەر توو بەرێ خۆ ب دەیە داخوازیێن مە دگەل حكومەتا بەغدا پشتی ئازادیا عێراقێ هەر ئەو داخوازینە و چۆنا شاندێ مە بۆ بەغدا سوباهی ژی هەمان داخوازینە و ئەڤ داخوازی ژی ڤەگەراندنا ئاخا كوردستانێ یە یا داگیركری بۆ نموونە (شنگال و كەركوك و دەڤەرێن ڤەقەتیایی ژ كوردستانێ).
شەرێ پارتی دگەل مەلكی و عبدولكریم قاسم و عبدولسلام و عبدولرەحمان و ئەحمەد حەسەن بەكر و سەدام حسێن و مالكی وعەبادی و كازمی و حەشدا شەعبی هەر ئەڤ عەردێ ڤەقەتیایە،نهۆ ژی ئەگەر عەردێ كوردستانێ دەست درێژی بێتە كرن ئەم د ئامادەینە وەكو پارتی دیموكراتی كوردستان ب سەرۆكایەتیا سەرۆك مەسعود بارزانی شەرەكێ دی بكەین و هەر بۆ زانین پشتی ڤان شەران و هندە سالان ئەڤ دەرەدەسەری و قووربانی و مالوێرانیا بسەرێ مە هاتی و رژێمێن گۆربەگۆر هەر چ چەك و تۆپ و تانگ و فرۆكەیێن هەین ئیناینە سەر گەلێ مە و هاتینە كیمیابارانكرن و ئەنفالكرن و تەعریبكرن و پارتی هەر یە رژدبوویە لسەر ئارمانجێن كوردایەتیێ سەرەرای بەرسنگ گرتنێن هەر چار دەولەتێن داگیركەر و دیڤەلانكێن دوژمنان و پارتی هەر ما خودانێ پرۆژێ دەولەتبوونێ و رزگاركرنا كوردستانێ و ئازادكرنا مرۆڤێ كورد ل (25/10/2017)ێ ریفراندۆم ژی ئەنجام دا و(92%) ژ گەلێ كوردستانێ گۆتن بەلێ بۆ دەولەتا سەربەخۆ و دگەل پرۆژێ سەرۆك بارزانی و دەولەتا كوردی بوون، لێ جیێ داخێ بوو ل(16)ی ئوكتۆبەرێ جارەكا دن تاقمەكێ ئێكەتیێ خۆ دا بن كفشێ دوژمنا و كوردستان دا دەستێ داگیركەران وهەموو پارت و لایەنێن دیتر خۆ ژ سەربەخویا كوردستانێ ڤەقەتاندن بتنێ پارتی ما ل مەیدانێ و تەنازل ژ سەربەخۆیا كوردستانێ نەكر لێ ئەنجامێن هەلبژارتنێن پەرلەمانێ عێراقێ جارەكا دی پارتی بوو حزبا ئێكێ لسەر ئاستێ عێراقێ و كوردستانێ و نەیارێن پارتی شەرمەزاربوون و پشت راستین ل ڤان هەلبژارتنێن پەرلەمانێ عێراقێ ل هەیڤا دەه ئەگەر هاتن ئەنجامدان دێ هەر پارتی سەركەفت ب رێژەیەكا بتر.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی