تۆرا لالـش/مههدى حهسهن
ھەر وەکی هونێن بەرێز د زانن دوو جۆرێن بێلندا ھەنە جۆرەك دبێژنێ بیلندێن پیرافات بێلندێن پیرا) و بێلندێن دوویێ دبێژنێ (بێلندێن گشتی) د باوەریا مە ئێزدیان دا بێلنده رۆژا داھر بوونا سڕ و كەرامەتا شیخادی یە سلاڤێن خودێ ل سەر بن.
زانایێن ئۆلی دبێژن بێلندێن پیرا د کەفنە ئینیا ئێکێ ژ چلێ زڤستانێ ل ژمارا رۆژھەلاتی ل ڤێ رۆژێ بێنا کەرەمێ ھلدایە و سڕ و كەرەما شیخادی داھربوویە ل مالا پیرافات و لڤێ رۆژێ پیرافات کری یە عید و د بێژنێ بێلندێن پیرا و پیرافات، بتنێ پیرێن پیرافات و مجێورێن پیرافات رێ و رەسمێن وێ عیدێ د گێرن ئەوژی ل ئینیا بۆری ئەو رێ و رەسم هاتنە گێران و ئینیا دوویێ ل ڤان بێلندا ئەڤا د بێژنێ بێلندێن گشتی کو هەموو ئێزدی ڤان رێ و رەسمان دگێرن ل ڤان هەر سێ رۆژا و رۆژا چارێ دکەنە جهژن.
د باوەریا مەدا ل ڤان رۆژا شیخادی قەستا لالشێ و ناڤ وەلاتی كریە ئێزدی ب گشتی ب کەرەما شیخادی شادبووینە و پێ حسیاینە و گۆتینە بێلندا و ھەتا نھا ئەڤ رۆژه ب حسابن و رێ و رەسم د ھێنە گێران وەکی دیار ئەڤ جەژن (عیدا بێلندا) ئێک ژ کەڤنترین جەژنێن مە ئێزدیانە سەخمەراتی ئەڤ جهژنه یە گرێداییه ب سڕ و كەرامەتا شیخادی هەر وەسا پەیوەندی ب وەرزێ چاندنێ و مری ژی هەیە.
ئەڤ ساله ل رێككەفتی (٢٠٢٤/١/٢)ێ بێلندە و رێ و رەسمێن گرێدایی ڤێ عیدێ هەنە و رۆژا (٢٠٢٤/١/٥)ێ جەژنا عیدا بێلندا یە،ل ڤان بێلندا هندەک رێ و رەسمێن تایبەت هەنە ژوانژی:
١- گوڕكا گای
٢-چۆنا سەر تربا (گورستان)
٣- خەولێره
٤- سەوک (نان)
١- گوڕگا گای: ئەڤە ئەو رێو رەسمن دەمێ جۆتیار ژ كارێ خۆ دزڤرن دەوارێن خۆ دسەر ئاگری ڕا دەرباز دكەن، ئاگر ل ڤێدهرێ ھێمایە ژبۆ خێر و بەرەكەتا رۆژێ، ل ھێڤارا جەژنێ زارۆك و گەنجێن گوندی مال ب مال دگەڕن و ھەر مالەك ئاگرەكی ژ رەشكێ ھلدكەت و خودانێ مالێ (جۆتیار) دەوارێن خۆیێن جووتی، ل سەر ئاگریرا د بۆرینت و كابانیا مالێ ھژیر و مێویژ و شەكرۆكا، دگەل ھندەك گەنم و جەھی، بسەر واندا ھلادڤێژت، ئەڤ رێورەسمە بەری ھەزاران سالا دھاتە گێران.
٢- چوونا سەر تربا (گۆرستان): ھەر ل ڤێ جەژنێ ھندەك ڕێورەسمێن تایبەت ب مری ڤە د گرێداینە ئەوژی چۆنا سەر تربا ھەر رۆژ ل ھەر سێ رۆژێن بێلندا کابانیا مالێ کار و بارێ خۆ دکەت و دچتە سەر مریێن خۆ دروستكرنا سەوكا و سەرژێكرنا سەربرەكێ و ب خێرا مریێن خۆ دابەش دكەن لسەر جیران و گوندیێن خۆ و بەلنگازا بەلاڤ دکەن و ناڤێ مریێن خۆ د ئینن فەرە هەر کابانیەک سفرەکێ ژ زادی بەرهەڤکەت و ڤان هەر سێ رۆژا زیارەتی گورستانێ مریێن خو ببن و وی زادی ب خێرا مریێن خو ب دەن و ناڤێ مریێن ئێک ب ئێک دئینن.
٣-خەولێره: ھەروەسا دڤێ جەژنێ دا نانەكی تایبەت ژی دئێتە چێكرن دبێژنێ (خەولێرە)، ھێڤارا جەژنێ خەولێرە دئێتە شكاندن، و پرت پرت دكەن ب قەدەر مرۆڤێن مالێ، ئەوێ مێویژ د بەھرا ویدا دەركەفت،دئێتە خەلاتكرن و رزقێ مالێ ل وێ سالێ ل سەر پشكا وی یه، ئەڤە ل خاترا شیخادیێ دوویێ ھاتیە کرن، دەمێ شیخادی ل بۆزا (١١) برا ھەبوون وەک سەبەقا قەولی دبێژت:
یازدە خەندکێت کوورن ھەفت ژێ تارینا و چار ب نوورن و ل خاترا کەرەما شیخادی دەیکا وان خەولێره بسەر وان دا بەلاڤ کر و ل وی دەمی نافکا زەیتونێ دبێژنێ حەجول ناڤ و خەولێرێ کربوو و ل بەھرا شیخادی دەرکەفت و ھەتا نھۆ ئەڤ رێورسمه ب وی تەرزی ب رێڤە دچت.
٤- سەوک (نان): جۆرەکی نانی یە د هێتە دروستکرن ل جهژن و هەلکەفتان ب شێوهیێ نانی یه بەلێ پچەکێ ستورترە ژ نانی و ب زهیت و رونی د هێتە دروستکرن و ب شێوێ رۆژێ ل سەر د هێتە دروستکرن ،هەر مالەک دڤێت کابانیا مالێ ب تەرونا ئاخێ ڤان سەوکا ب پێژیت پشتی خلاس دکەن کابانی وان سەوکا مال ب مال دگێرت و هەر سەوکەکێ بخێرا مریەکی بو گوندی و جیران و خوشتڤیێن خو د بەن دێ بینی ل ناڤ گوندی وەکی جەژنەکێ هەموو ژنێن گوندی یێت دناڤ کولان و شەقامان دا د هێن و د چن و هەر خوشک و دایکەکێ مێزەرەک یا ستوی دا و یە تژی یه ژ سەوکا و مال ب مال دگەرێن، بهلی خێرا مریێن خو د گەهینن ل ڤێ عیدا پیرۆز هەر مال و مرۆڤەک نانێ ئێک و دوو د خون و نانێ وان تێکلی ئێک د بن بو بتر نێزیک بون و باوەری پێکئنانێ ژی.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی