ژبیركرن ئەگەر و تیورێن وێ چنە؟
عزەت برۆ
زانایێ ئەلمانی هیرمان ئینجهاوس ل پێشیا زانایێن دەروونی دئێت ئەوێن گرنگی داینە ڤەكۆلینا كرداری یا ژبیركرنێ،كۆمەكا تاقیكرنا لسەر خۆ و زارۆكێن خۆ چێكرن هۆسا دایە دیاركرن كو ژبیركرن ناگەهتە خالا سفر ئانكو تشت ب تەمامی ژ بیرا مرۆڤ ناچن،بەلكو ڤەگەراندنا وان یا ب زەحمەتە هەروەسا دیاركر پەیڤێن بێ رامان زوو دئێنە ژبیركرن ،مەرەم ژ ژبیركرنێ ئەوە ل دەمێ پێتڤی ئەم نكارین وان پێزانینێ پێویستیا مە پێ هەی ڤەگەرینن ژبۆ ئەنجامدانا كارو چالاكیێن خۆ یێن رۆژانە یان قوتابی ل دەمێ ئەزموونێ ئەڤ چەندە ژی دبتە جیێ دلتەنگیا مرۆڤی و كارتێكرنا خراب لسەر كارێ مرۆڤی دكت،چەندین تیور لسەر ژبیرچۆنێ هاتینە ئەنجامدان بۆ زانینا ئەگەرێن ژبیرچۆنێ وەك تیورا پشتگوه هاڤێتن (الاهمال):ئەڤ تیورە ژ كەڤنترین تیورێ ژبیركرنێ دئێتە هژمارتن زانایێن ڤێ تیورێ ددەنە دیاركرن ئەو بیرهاتن و پێزانینێ د بیردانكا مەدا هاتینە پاراستن رۆژ بۆ رۆژێ دگەل بۆرینا دەمی لاواز دبن و بەرەف نەمانێ ڤە دچن،لەوما دڤێت مرۆڤ بەردەوام دووڤچۆنا زانیارێن خۆ بكت داكو نەئێنە ژبیركرن،چنكو ئەگەر بۆ ماوەیەكی درێژ مان دێ ئێنە ژبیركرن،هەروەسا تیورا تێكەل بوون (الاختلاگ) دبێژت مرۆڤ تشتا ژبیر دكت چنكو پێزانینێ نوو جیێ پێزانینێ كەڤن دگرن و تێكەلی ئێك و دوو دبن و هەردوو دبنە رێگر بەرامبەر ئێك ئەڤ چەندە ژی دبتە ئەگەرێ هندێ بەشەك ژ پێزانینێ كەڤن ژ بیرا مرۆڤ بچن چنكو مرۆڤ بەردەوام فێری تشتێ نوو دبت،دیسان تیورا كبت كرنێ دبێژت ئەگەرێن سەرەكی یێن ژ بیركرنێ ئەوە مرۆڤ روودان و كارەسات و بیرهاتنێن نەخۆش دبتە بوارێ نەستی دا (لاشعور) و كبت دكت چنكو هەستێ مرۆڤی بریندار دكن،جۆرێن بیردانكێ (الژاكره) وەك بیردانكا هەستی بۆ دەمەكی پێزانینا دپارێزت و دبتە هاریكار بۆ ڤەگەراندنا وان وەكو بیردانكا بینینێ كو ب رێیا چاڤا وێنێ تشتا دگرت و ڤەگوهێزتە سەنتەرێ مێشكی و هەروەسا هەستێ گوهلێبوونێ یێ هاریكارە بۆ پاراستن و ڤەگەراندنا زانیاریا،بیردانكا ماوە كورت ئەڤ بیردانكە بۆ ماوەیەكی كێم پێزانینا هلدگرت پشتی بۆرینا چەند چركە ل بیرا مرۆڤ نامینن بتریا جارا مرۆڤ تشتێ رۆژانە دووبارە دبن لڤێ بیردانكێ دا خزن دكت،هەروەسا بیردانكا بۆ ماوە درێژ ئەڤ بیردانكە پارێزگاریێ ل رێژەكا زۆر یا پێزانینا دكت و پشتی ماوەیەكی درێژ ل بیرا مرۆڤ دمینن و وان پێزانینێ بێ مفا نا وەرگرت هەر چەند مرۆڤ بتر هەستێن خۆ د وەرگرتنا پێزانینادا بكاربینت دێ بتر ل بیرا مرۆڤ مینن و دێ ڤەگەراندنا وان ئاسانتر بت،ژبیركرن بۆ دوو ئەگەرا دزڤرت:یا ئێكێ بۆ كەسی ب خۆ یا گرێدایە لایەنێ روحی ئەو كەسێ باوەری ب خۆ هەبت و دژیانێ دا یێ بەختەوەر بت وشیانێ چارەسەركرنا ئاریشێن خۆ هەبت و هەروەسا پەیوەندیێ جڤاكی باش هەبن خۆ دوور بكت ژ بابەتێ ململانێن دەروونی دێ بتر پێزانینا وەرگرت و زوو ژ بیر ناكت ،بەلێ ئەگەر مرۆڤی ئاریشە هەبن و پەستانێن دەروونی لسەر بت دێ زوو تشتا ژ بیركت و ڤەگەراندنا وان دێ یا ب زەحمەت بت هەروەسا هندەك نەخۆشی دبنە ئەگەرێ ژبیركرنا تشتا و مرۆڤێن ب تەمەن زووتر تشتا ژ بیردكن و شیانێ وان یێ لاوازن بۆ ڤەگەراندنا تشتێ بۆری ب تایبەتی تشتێ نێزیك،یا دووێ یا گرێدایی لایەنێ بابەتی یە ئەگەر مە بڤێت پێزانین بتر ل بیرا مە بمینت دڤێت ئەم گەلەك هەستێن خۆ بكاربینن هەروەسا لەزێ نەكن ژبەركرنا بابەتان دا دیسان هندەك بابەتێن ئالۆز دڤێت كود بۆ بێتە دانان هەروەسا بۆ ژبەركرنا تشتێ زێدە دڤێت بەش بەش بێتە ژبەركرن هەروەسا دووڤچۆنا بابەتێ كەڤن بێتە كرن.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی