سیستەمێ چینایەتیێ د میتولۆژیا ئێزدیاتیێ دا
مەهدی حەسەن
چین: د چارچووڤێ دینی دا ، تەخەكە ژ كۆمەلەك مرۆڤان پێك دئێت ، ئەركێ وان یێ سەرەكی ، پەیڕەوكرن و ب رێڤەبرنا رێورەسمێن دینی یە، چینێن دینی د ئێزدیاتیێ دا،نە مینا چینێن دیانەتێن دنە ، چنكو ب تەرزەكی پاشماكی یە ، ئانكو ژ دای و بابان بۆ كچ و كوران دمینت ، هەروەسا وەك سیستەم و تەریقەت ژنخوازی دناڤبەرا وان چینان دا گونەهە،بەری هاتنا شیخادی بۆ ناڤ ئێزدیان ئێزدی ژ پیر و مریدان د پێكهاتی بوون ، دەمێ شیخادی هاتیە لالش دیت بیر و باوەرێن باپیران یێن بەرو لاوازیێ ڤە دچن ،لەوما سیستەمەكی نوو یێ چیناتیێ دانا و ئێزدی كرنە سێ چین شێخ و پیر و مرید ، ڤێجا هەولا ڤەژاندنێ دا ، كو دئەنجام دا هندەك رێورەسم هاتنە ژناڤبرن و هندەكێن دن هاتنە دانان ، تاكو دگەل رەوشا وی دەمی بگونجن ، بۆ وێ مەرەمێ چینا شێخا برەخ چینا پیران ڤە هاتە دانان كو ژ بنەمالا پیرا دروستكرن (شێخ و پیر) گولێت دارەكێنە،پشتی ڤاڤارتنێ ،ژنخوازی دناڤبەرا واندا هاتە حەرامكرن و هەر چینەكێ ئەرك وماشێن وێ پێ هاتنە سپاردن.
1_شێخ : رێبەرێ تەریقەتێ نە د بنەتاردا، شێخ ل جەم ئێزدیان دبنە سێ بنەمالێن سەرەكی ئەوژی :
أ- ئادانی : سەر دكێشتە بنەمالا شیخادی و ڤان چقا ب خۆڤە دگرت: – مالباتا شێخ حەسەن – مالباتا شێخ شەرەفدین – مالباتا شێخ زێندین – مالباتا شێخ براهیمێ خەتمی – مالباتا شێخ موسێ سۆر – مالباتا شێخێ ئێتیما ،ب- شەمسانی: سەر دكێشنە بنەمالا ئێزدین میرێ شەمسانی ، كو بەری هاتنا شیخادی ل ناڤ ئێزدیان خودان دەسهەلات بوون ، ئەڤ بەرەیە مالباتا ب خۆڤە دگرت: – مالباتا شێخ شمس – مالباتا شێخ فەخر – مالباتا شێخ سجادین – مالباتا شێخ ناسردین،ج- قاتانی: سەر دكێشنە بنەمالا دەروێش ئادەمی قاتانی و ژ ڤان مالباتا پێكدئێت:- شێخو بەكر فەقیر – شێخ مەهمەدێ باتنی – شێخ سمایلێ عەنزەلی – شێخ عبد القادرێ رەحمانی،هەژیە بێژن هەر شێخەكی شێخ و پیرێت خۆ هەنە ژ بنەمالێن دی و دبنە مریدێن وان.
2_پیر : ئانكو رێبەرێ دینی دناڤ ئێزدیان دا ب چینەكا كەڤن دئێتە ناسین ،ئەڤ چینە ژ(40)بنەمالا ب خۆ ڤە دگرت وهەسن مەمان پیرێ وان چل پیرایە پیر هەسن مەمانە كرە پیرێ هەر چلانە بنەمالێن پیرا ئەڤەنە:
1_پیر هەسن مەمان 2_پیر مەهمەد رەشان3_ پیرێ جەروان 4_ پیر هاجیال 5_پیر مەمێ شڤان 6_پیر ئێسیبیا 7_پیر هەسنالكا 8_ پیرافات 9_پیر دەلی 10_پیر حەجی مەهمەد 11_ پیرێ چاك 12_ پیر پیرێ ئالوبەكر 13_پیر ئومەر خالە 14_پیر مەهمەدێ رەبەن 15_پیر هەمالی 16_ پیر مەحمود 17_پیر خەتێ پسی18_پیر درپێس 19_ پیرێ پیر داود 20_پیرێ پیر مەند 21_ پیرێ قەرە چەر22_ پیرێ قەلەندەر 23_پیر مەروان 24_پیر بازید 25_پیر بوب 26_ پیرێ خۆشاڤا 27_پیرێ لبنا 28_پیرێ بەیبون 29_پیرێ ئاخا 30_پیر ئێزید 31_پیر حەجی علی 32_پیر بۆز ( ل گوندێ بیبوزیێ) 33_پیر موس ( لگوندێ بامەرنێ 34_پیر بال ل گوندێ سێدەرا 35_ پیر هەمەدی بابێ ل گوندێ نسرا 36_پیرێ پیر حەسەن ل گوندێ كانی مازێ 37_پیر رەشێ حەیران ل گوندێ ئەتروش38_ پیرێ شالیارل دەڤەرا هەورامان 39_ پیر مەیسور ل سلێمانیێ 40_ پیر مەنسوور ل سلێمانیێ،هەژی گۆتنێ یە كو پیرێ هەسن مەمان پیرێ چل پیرایە و میرێ دەڤەرا هەریرێ بوون ژنخوازی دناڤبەرا پیرێن هەسن مەمان و پیرێن دن دا گونەهە.
3_مرید :خەلكێ گشتینە ژ ئێزدیان ، ژنخوازی دناڤبەرا هەموو مریدان دا رەوایە ،پێتڤیە بێژین كو هەر ئێزدیەكی شێخ و پیرێن خۆ هەنە ، هەر وەسان هەر ئێزدی یەكی خوشكا ئاخرەتێ یان برایێ ئاخرەتێ هەیە و ئەو خوشك و برا یان د شێخ یان د پیرن.
ژ ئەركێن شێخ و پیرا : شێخ و پیرا ئەركێن تایبەت هەنە و دڤێت پێگیریێ پێ بكەن ، ژ وان ئەركا :
1_دڤێت شارەزایەكا باش د ئێزدیاتیێ دا هەبیت، دبێژمە وە شێخان و پیر هوون دزانابن د دلگێر دا ل ئاخرەتێ بێژنە وە هەی پیر.
2_دڤێت د رێبەر و رێناس بن و ئاریشێن مللەتێ خۆ چارە بكن، پیرۆ هەكە توو نەیی رێبەری هەكە دلێ تەریقەتا تە ژ تە غەیری حەرامە ماشێ تو دخوری.
3_دڤێت ب بەلاڤكرنا بیر وباوەرێن ئێزدیاتیێ رابن.
4_یە فەرە شێخ و پیر د ئامادەبن ژ بۆ ب جهئینانا رێورەسم و حەد و سەدێن دینی دناڤ ئێزدیان دا.
5_ خودان باشترین رەوشت و تیتالێن جڤاكی بن.
ژێدەر:پەرتۆكا پەروەردا ئێزدیاتیێ پۆلا نەهێ بنەرەت.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی