جەژنا جەمایێ..درێژترین جەژنا ئێزدیان
مەهدی حەسەن موراد 
جەژنا جەمایێ دبتە درێژترین جەژنا مە ئێزدیان و دكەفتە رۆژا (٦_١٢)مەها(١٠)ب هژمارا زایینی ،رێورەسمێن ڤێ جەژنێ گەلەكن ئانكو بۆ ماوێ هەفت رۆژان ل پەرستگەها لالش دئێنە گێران،دیسان پەیوەندی ب سروشتی را هەبوویە و گرێدایی هەر سێ قۆناغێن ئێزدیاتی تێرا دەرباز بوویە،هندەك رێورەسمێن ڤێ جەژنێ گرێدایی دەسپێكا دیرۆكا ئێزدیاتیێ و سەردەمێ خوداوەندانە و ب تایبەت رێورەسما هەرە دیار ل ڤێ جەژنێ قوربانیكرنا (گا)ی یە ژبۆ خوداوەندێ رۆژێ( شێشم/ شێشمس) د ئێزدیاتیێ دا مەزنترین خوداوەندە،دیسا هندەك رێورەسم دناڤا ڤێ جەژنێ دا دئێنە گێران گرێدایی قۆناغا دوویێ ژ دیرۆكا ئێزدیاتیێ نە ئەو ژی ڤەدگەرت بۆ سەردەمێ نەبی ئیبراهیم بابێ نەبیا و خودێ ناسیێ ،هەروەسا تشتێ هەری بالكێش ل ڤێ جەژنێ یێ دیار رێورەسمێن قەدەم ڤەگوهاستنا شیخادی یە گیانێ من گوری و هندەك ژ رێورەسمێن وی سەردەمی یە دبێژنێ قۆناغا سێ و قۆناغا نووژەنكرنا ئێزدیاتیێ ،لەوا ل ڤێ جەژنێ گەلەك بۆچۆن و دیتن هەینە ئەڤە ژی ڤەدگەرت بۆ كەڤناتیا ڤێ جەژنێ و رێورەسمێن وێ دبنە بەلگە بۆ دیرۆكا كەڤناتیا ئێزدیاتیێ و قۆناغێن ئێزدی تێرا دەرباز بوویی ل ڤێ جەژنێ دئێنە دیاركرن ، ئێزدی قەستا پەرستگەها پیرۆزا لالش دكن و رێورەسمێن ڤێ جەژنێ بڤی تەرزێ ل خوارێ دئێنە گێران:1_ بەری جەژنێ ب رۆژەكێ یان ب دوو رۆژا سەردەریێن خاس و چاكا ل پەرستگەهێ ئامادەدبن،ژبۆ پێشوازیا مێڤان و مریدێن خۆ،2_ بەری جەژنێ ب رۆژەكێ، دیندارێن ئێزدیان ل پەرستگەها لالش بەرهەڤ دبن،ژبۆ گێرانا رێورەسمێن جەژنێ،3_هەر ئێزدیەكی ل پەرستگەهێ ئامادەبت دڤێت ل مەزارگەهێن شیخادی و شێخ فەخر و شێشمس وكانیا سپی و زمزمێ و شێخ و پیرێن خۆ زیارەتی بت،4_ ل هەموو رۆژێن جەژنێ:أ_سەرەدەرێن هەموو خاسا سماتێ چێدكن،ب_ قەوال سبەیكا بەری رۆژهەلاتێ بەیتا جندی و بەیتا سبێ و ل هێڤارا بەیتا هێڤاری دگەل دەف و شەبابا دسترێن، ج_ هێڤاران چرایێن خاس و نیشانگەها ڤێدخن،د_دیسان ل هێڤارا پشتی رۆژئاڤا سەما ل جەلسێ دئێتە كێشان،ھ_ هەر دیسا ل هێڤارا و پشتی بەیتا هێڤاری رێورەسمێن قنتارێ دئێنە گێران، 5_ پەری سواركرن، پەرۆیەكی رەنگینە لسەر مەزارگەهێن خاس و چاكا دئێتە دانان و ل جەژنا جەمایێ ب ئاڤا كانیا سپی دئێنە مۆركرن و سواركرن، ئەڤ رێورەسم ل رۆژا چارێ ژ جەژنێ دئێنە گێران پەری ئێك ئێكە دئێنە سواركرن پشتی پەری ب ئاڤا كانیا سپی دئێتە مۆركرن ،فەقیر پەریێ د دانێتە سەر سەرێ وی كەسێ بڤێت وێ پەریێ سواركت و دوو قەوال دەف و شەبابا لێدخن،دەمێ دگەهنە جەم بابێ شێخ دێ پەریێ ژێ وەرگرت هەتا دگەهتە دەریێ قاپیا شێخادی میرێ شێخا دێ ژێ وەرگرت و گەهینتە جەم بەرێ شباكێ، هۆسان رێورەسمێن پەری سواركرنێ ب داوی دئێن،پەریێن دئێنە سواركرن ئەڤەنە:پەریا شێخادی _ پەریا شێخ حەسەن_ پەریا شێشمس_ پەریا شێخ فەخر _ پەریا شێخوبەكر _ پەریا ستیائێس _و ئەو كەسێن دچنە لالش پەریا گرێددەن،6_ قەباغ:رێورەسمێن وێ ل رۆژا پێنجێ ژ جەژنێ دئێنە گێران ، كو هەر سێ ئێلێن( ماموسی_ قاییدی_ترك) پشكداریێ تێدا دكن ،ئەوێن ژ ڤان هەر سێ ئێلان دئێنە دەست نیشانكرن ،دگەل قەوال و هلگرێ چەقەلتویێ و هلگرا تاوا بخوورێ ل جەلسێ كۆم دبن و ب رێز بەرەف ( بەرێ قەباغێ ) كو دكەفتە سەر چیایێ عەرەفاتێ ب رێدكەڤن و بڤی شێوەی:هلگرێ چەقەلتویێ_قەوال – هلگرا تاوا بخوورێ_زەلامێن چەكدار و لپێ هەموویان كچ و ژن دێ چن هەتا دگەهنە (بەرێ قەباغێ) ل چیایێ عەرەفاتێ، زەلامێن چەكدار ب رێز دبن و سێ شێلكێن تەڤنگا دهاڤێژن،پاشی د دەرگەهێ میر را دچنە ژۆر و ل جەلسێ كۆم دبن و دیلانەكا هەفت رێزی لبەر دەنگێ دەف و شەبابا دگێرن،هەر د وی دەمی دا مجێور ( فەقیر) گایەكی ژ گای كوژێ بەرددەت و ئێك ب دەنگەكی بلند گازی دكت ( گای چۆ) هەموو دیلانێ بەرددەن و ب رەخ گای دكەڤن و گای دناڤ خەلكێ را دبۆرینن و دبەنە مەزارگەهێ شێشمس و سەرژێ دكن و گۆشتێ وی دكەنە سمات ،پاشی سەردەریێ مەزارگەهێ شێشمس، پەروكەكی ب ئاڤا كانیا سپی مۆردكت و بۆ پشكدارێن ڤێ رێورەسمێ دكەتە خەلات، ئێك ژوان پشكداریا وی خەلاتی د دانێتە سەر سەرێ خۆ و هەموو پێكڤە بەر ب چیایێ عەرەفاتێ ددەنە رێ و دیلانەكا تایبەت دگێرن وپاشی دچنە بەر پیرێ ئیسیبیا و هەر ئێك چقەكی دارێ ب بەر سەرێ خۆ ڤە یان د دەستێ خۆ دكت و ژ چیایی دئێنە خوارێ و ل جەلسێ دیلانا دیلانا هەفت رێزی جارەكا دی دگێرن و میرێشێخا ژی وان خەلات دكت ئەڤێن پشكداری ڤان رێورەسما بووین.،7_ بەرێ شباكێ: ژ چەند خەلەكێن توونجی و بەركەكێ ودوو دارا پێك دئێت ، دەمێ سواركرن شێوەكی لاكێشەیی وەردگرت و مینا دارەبەستێ لێ دئێت،هێڤارا جەژنێ بەرێ شباكێ ژ گوندێ بەحزانێدئیننە پەرستگەها پیرۆزا لالش و ل جەم پرا سەراتێ ، بابێ شێخ و قەوال و هندەك دیندارێن دی و هلگرێ چەقەلتوورێ و هلگرا تاوا بخوورێ دچنە پێشیێ و ل بەر دەنگێ دەف و شەبابا دبەنە كانیا سپی،رۆژا پێنجێ ژ جەژنێ میرێ شێخا و هندەك دیندار دێ بەرێ شباكێ ژ كانیا سپی ئینن و بەنە رواقا شیخادی و ب ئامادەبوونا میرێ شێخا و بابێ شێخ و هلگرێ چەقەلتوورێ و هلگرا تاوا بخوورێ و هندەك زەلامێن ئێلا (بەرگەعیا ) لبەر دەنگێ دەف و شەبابا و رێزگرنا قەولێ تەختا، بەرێ شباكێ دئێتە لێكدان ،ل رۆژا شەشێ ژ جەژنێ،پتریا ریهسپیێن ئێلێن ئێزدیا و ئەوێن بكری نهۆ مە بەحس ژێكری لدۆر بەرێ شباكێ، لرواقا شیخادی كۆم دبن و بەرێ شباكێ مۆردكن و سێ جارا دێ هلینن و دانێن و لبەر دەنگێ دەف و شەبابا ب ئاوازەكا مەلوول لسەر ملا دبەنە سەر حەوداكەلۆكێ و ئاڤا وێ مۆردكن،پاشی ڤەدگەریننە رواقا شیخادی، دیوانا بەرێ شباكێ ل جەم سندروكا شیخادی سێ جارا دهلینن و ددانێن و دهێلن،ل رۆژا هەفتێ ژ جەژنێ، بەرێ شباكێ د زڤریننە بەحزانێ و ل مالەكا شەمسان و ل مالەكا شەمسانی خزنە دكن، هەروەسا دڤێ رۆژێ دا تاووسێ جوان دكن،بڤی تەرزی رێورەسمێن جەژنا جەمایێ ب داوی دئێن.
ژێدەر:
پەرتۆكێن پەروەردا ئێزدیاتیێ_مامۆستایێ ئایینی پیر خەلات _مامۆستا زوهێر ئەرەب
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی