تۆرا لالش
ئەڤرۆ ٢٦ی گولانا ٢٠٢٦، پێنجی سال ب سەر وێ شەڤا دیرۆکی دا دبۆرن کو تێدا پێشمەرگێن کوردستانێ ژ خۆلیێ هەلستان و دروشمێ “کوردستان یان نەمان” بلند کر.
شۆڕەشا پێشکەفتنخواز یا گولانێ د دەستپێکێ دا شەڕەکێ پارتیزانی بوو ب چەندین کۆمێن بچوک یێن پێشمەرگەیێن باوەرمەند ل چیایان، نە ب ئەرتەشەکا رێکخستی.
نە تەنیا بەرسڤەکا سەربازی بوو، بەلکو تەقینا ئیرادەیا نەتەوەیەکێ بوو یێ رەتکر د بن تارا رێککەفتناما شوما جەزائیرێ دا بێدەنگ بمینت، دەمێ نەیاران باوەری ب وێ خەونا خاڤ هەبوو کو ب شکەستنەکا دەمکی دێ دوماهیێ ب کاروانێ شۆڕەشا مەزنا ئەیلوولێ ئینن، گولان ب رێبەرییا فکری یا بارزانیێ نەمر و فەرماندەیا مەیدانی یا سەرۆک مەسعود بارزانی و شەهیدێ هەردەم-ساخ ئیدریس بارزانی، وەک شەپۆلەکا نوی یا خەباتێ هەلگیرسا و سەلماند کو دۆزا رەوای یا کورد ب پیلانێن رەش یێن نێڤدەولەتی ناڤەمرد.
شۆڕەشا گولانێ نە تەنیا دەستپێکەکا سەربازی بوو، بەلکو بەرسڤەکا سیاسی و مرۆڤایەتی بوو بۆ بەرسنگرتنا رژێما بەعس یا ژناڤبرنا ناسنامەیا کوردی، و درێژەپێدانەکا رەوا بوو بۆ شۆڕەشا ئەیلوولا مەزن.
١- ژ نسکۆیێ بۆ ڤەژینێ (١٩٧٥-١٩٧٦)
پشتی رێککەفتنا جەزائیرێ یا ٦ی ئادارا ١٩٧٥ێ د ناڤبەرا شاھێ ئیرانێ و سەدام حسێن دا، شۆڕەشا ئەیلول تووشی شکەستنەکا ستراتیژی بوو. سنور هاتنە داخستن، پشتەڤانی هاتە بڕین و نێزیکی ٢٠٠ هزار کورد ئاوارە بوون.
رژێما بەعس دەست ب قۆناغەکا نوی یا تەعریبێ کر:
• وێرانکرنا پتر ژ ٤٠٠٠ گوندان ل کەرکووک، خانەقین، شنگال و شێخان
• راگوھاستنا ب زۆرەملێ یا نێزیکی ٥٠٠ هزار کوردان بۆ باشوورێ عێراقێ
• قەدەغەکرنا قوتابخانێن کوردی، گوهۆڕینا ناسنامەیا دەڤەران، عەرەبکرنا ئێزدیان و پێکهاتەیێن دی یێن کوردستانێ، و زوڵم و زۆرداریا بەردەوام ل سەر گەلێ کورد.
لێ ئیرادا سیاسی نەمری و ب رێنمایێن بارزانیێ نەمر، سەرۆک مەسعود بارزانی و شەهید ئیدریس بارزانی ل هاڤینا سالا ١٩٧٥ێ قیادەکا دەمکی یا پارتی دیموکراتا کوردستانێ دامەزراند بۆ پاراستنا بوونا نەتەوەیی.
٢- دەستپێکا شۆڕەشێ: ئێکەم گوللە
ل ٢٦ی گولانا ١٩٧٦ێ، پرتەیا ئێکێ یا شۆڕەشا گولانێ ل دەڤەرا بەرێ گارەیێ هەلگیرسا، ئێکەم پێکدادان ب ٢٣ پێشمەرگێن قەهرەمان بوو، و ناڤێن وەک جەوھەر نامیق سالم، سامی عەبدولرەحمان، کەریم شنگاری، نوری شاوەیس و عارف تەیفور وەک دامەزرێنەر هاتنە تومارکرن.
پشتی هنگێ شەهید مەحموود ئێزیدی رۆلەکێ مەزن گێڕا د ڤەژاندنا رێکخستنان دا ل شێخان و ئاکرێ، و د شەڤا ٢٦ی گولانێ دا بەیاننامەیێن شۆڕەشێ گەهاندنە گوندان.
٣- دو پایێن سەرکردایەتیێ
ا. بارزانیێ نەمر (مستەفا بارزانی ١٩٠٣-١٩٧٩): سەرەرای نەخۆشی و دوورخستنا وی ل ئەمریکا، ئەو هەر وەک سەرۆکێ رەمزی ما تا کو وەغەرا وی ل ١/٣/١٩٧٩ێ کاک مەسعود بارزانی دریژە ب خەباتێ دا و بوو سەرۆکێ پارتی و دروشمێ “کوردستان یان نەمان” کرە بنەمایێ ئایدیۆلۆژیا گولانێ، میراتا وی ئەو بوو کو شکەستنا سەربازی نەبتە شکەستنا سیاسی.
ب. شەهید ئیدریس بارزانی (١٩٤٤-١٩٨٧): ئەو ئەندازیارێ پراکتیکی بوو. پشتی ١٩٧٥ێ رۆلێ سەرەکی د رێکخستنا پەنابەران و ژ نوی ئاڤاکرنا پارتێ دا گێڕا، وەک دیپلۆماتکارەکێ ئاشتیخواز، هەوڵ دا بەرەیەکێ کوردستانی دروست بکەت، رامانەک کو بوو بناغەیێ بەرەیێ کوردستانی ل ١٩٨٨ێ. وەفاتا وی ل ٣١ی کانوونا دووێ یا ١٩٨٧ێ ڤالاهیەک دروست کر، لێ سیستەمێ وی یێ دامەزرێنرای شۆڕەش راگرت.
٤- بەرسڤا بەعس: ژ تەعریبێ بۆ جینۆسایدێ
شۆڕەش رێ نەدا بەعس ئارام بیت، لەورا رژێم بەرەڤ توندتر بوو:
ئەنفال – هەشت قۆناغ: ژ ٢٣ی شوباتێ هەتا ٦ی ئەیلوولا ١٩٨٨ێ، هەشت ئۆپەراسیۆن هاتنە ئەنجامدان: ١- جافایەتی، ٢- قەرەداغ، ٣- گەرمیان، ٤- زێیێ بچووک، ٥- شەقلاوە-رەواندز، ٦- بادینان، ٧- زێیێ مەزن، ٨- بەهدینان. ل گۆرەی بەلگەنامان نێزیکی ١٨٢ هزار کەسێن سیڤیل بێ سەروشوێن کرن.
کیمیاباران: ١٦ی ئادارا ١٩٨٨ێ ل هەڵەبجە نێزیکی ٥٠٠٠ شەهید، و بەری وێ بالیسان، شێخ وەسانان و گۆپتەپە. ئەڤە بۆ ترساندنێ بوو، نە بۆ سەرکەفتنێ.
٥- ژ بەرخودانێ بۆ رزگاریێ
سیاسەتا سەدامی گەهشتە لوتکێ دەمێ ل ٢ی تەباخا ١٩٩٠ێ کوەیت داگیر کر، پشتی شەڕێ کەنداوێ، پێشمەرگێن گولانێ یێن ١٥ سالان د چیایان دا ئامادە بوون. ل ٥ی ئادارا ١٩٩١ێ راپەڕین دەستپێکر و کوردستان رزگار بوو. ئەڤە بەرهەمێ راستەوخۆ یێ خوینا گولانێ بوو.
٦- بەرهەمێ ٥٠ سالان
شۆڕەشا گولانێ:
• پاراستنا ناسنامەیا نەتەوەیی د دەمێ جینۆسایدێ دا
• دانانا بناغەیێ بەرەیێ کوردستانی
• گەهاندنا مە بۆ حکومەتا هەرێمێ، پەرلەمان، پێشمەرگە و فیدراڵیەتێ
هەمی ئەڤە بەرهەمێ ١٥ سال خەباتا بێ وەستان بوون، کو سەرۆک مەسعوود و شەهید ئیدریس ب سەربلندی رێبەریا وێ کرن.
٧- پەیاما یوبیلێ زێڕین
د پەنجاهەمین سالڤەگەڕێ دا ئەرکێ مە:
١. وەفاداری بۆ خوینا شەهیدان
٢. پاراستنا ئێکرێزیا مالا کوردی
٣. گوھاستنا خەباتێ ژ چەکی بۆ زانست، ئابوور و دیپلۆماسیێ
گرنگیا ستراتیژی یا شۆڕەشا گولانێ ئەو بوو کو تەنیا د چارچووڤێ چیایان دا نەما، بەلکو بوویە داینەمۆیا فکری، سیاسی و دیپلۆماسی بۆ هەلگیرسانا راپەڕینێ و ژدایکبوونا قەوارێ شەرعی یێ هەرێما کوردستانێ. ئەوێ ئەم ئەڤرۆ د فیدراڵیەت، پەرلەمان، حکومەت و دەستکەفتێن دەستووری دا دبینین، بەرهەمێ وێ تۆڤێ یە یێ د شۆڕەشا گولانێ دا هاتیە چاندن.
ئەڤرۆ کو د بن سیبەرا خەباتا (دەزگەهێ گشتی یێ ئەیلوول و گولان) دا رێز ل ئێکگرتن و وەفاداریا تێکۆشەرێن هەر دو قۆناغان دهێتە گرتن، پەیامەکا رۆهن دگەهیتە مە: پاراستنا قەوارێ هەرێما کوردستانێ و ئێکرێزیا نیشتمانی د ڤێ قۆناغێ دا، مەزنترین و پیرۆزترین وەفاداریە بۆ خوینا شەهیدێن گولانێ و رێبازا پیرۆز یا کوردایەتیێ.
سلاو ل وەرە و خۆڕاگریا تێکۆشەرێن شۆڕەشا گولانێ…
سەری ل بەرامبەر گیانێ پاکێ بارزانیێ نەمر، شەهید ئیدریس، مەحموود ئێزیدی و هەمی پێشمەرگەیێن گولانێ دچەمینین.
بژی ٢٦ی گولان
بژی پێشمەرگە
بژی کوردستان
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی