تۆرا لالش
باسکێ شێخ، گوندێ مەهەتا کەڤن (دانەبیا پیرافات)
١. ناڤ و ناسنامە
ئەم دبێژینێ پیرافات، د زمانێ گەری دا هندەک جار ب رێزڤە دبێژن “پیرێ زاد و کاری”، ژ بەر کو دەما مرۆڤ دەست ب کارەکی دکەت ناڤێ وی دئینیت و دبێژت “یا پیرافات، ب ناڤێ خودێ”، لێ د باوەرییا ئێزدیاتیێ یا فەرمی دا پیرافات “پیرێ هەموو تشتی” یە، و ژ خودانانە، خودانێ سیول، تۆفان، باهۆز و هەموو کارەساتێن سروشتی یە، د لیستا خاسێن پیرۆز دا دهێتە ناسین وەک پارێزەرێ مرۆڤان ژ ئافاتان.
٢. رۆلێ وی د ئێزدیاتیێ دا
د ئێزدیاتیێ دا هەر دیاردەیەکا سروشتی خودانەکێ خۆ هەیە، پیرافات پشتی ئافراندنا جیهانێ وەک خودانێ ئافاتان هاتیە دانان، ل دەمێ تەنگاڤیێ، ل دەمێ لەهی و برووسکێ، ئێزدی هاوارا خۆ دگەهیننێ و دبێژن “پیرافات تو ببە مەفەر”، هەروەسا دەما د ناڤ مالەکێ دا ناکۆکی چێدبیت، دوعا بۆ پیرافات دهێتە کرن دا بێ ئافات ئەو نەخۆشی دەرباس ببیت.
پیرافات ژ سوورا تاوسی مەلەکـە، و ژ بەر کهرامەتێن وی یێن مەزن د رێ و رەسمان دا جهەکێ تایبەت هەیە.
٣. پیرینی و بەرەکەت
ئەم دبێژین “کار ب ناڤێ خودێ و تاوسی مەلەک پیرۆز دبت”، ئەگەر پروژەیەک یان کارەک سەرنەکەڤت، زانایێن مە دبێژن “ئەو کار بێ پیرینی بوو”، ئانکو بەرەکەتا خودانان و دوعایا پیرافات ل سەر نەبوو، ئەڤە نیشانا وێ یەکێ یە کو هزرا خودانان هەتا نها د ناڤ ئێزدیان دا ساخە.
٤. نیشانگەهـ و مەزارێن پیرافات
نیشانگەهێن پیرافات ل سەرانسەری وەلاتێ ئێزدیان بەلاڤن، هندەک ب بەلگە نامە نە، هندەک ژی ب ڤەگێڕانا دەڤەری ماینە:
ل کوردستانا باشوور:
• لالش – نیشان
• مەهەتا کەڤن (دانەبیا سەرەکی)
• بۆزان
• خرشنیا
• نفێری
• باعەدرێ
• مەحمودا
• خەتارێ
• سرێچکا
• گرێ پانێ
• شنگال – جەفریێ، پیراخایێ، مەرگەها شەرفەدین
• زێوا مەمێ شڤان، زێوا مەهمەرەشان
ل دەڤەرێن دی:
• بارزان – کانیا پیرافات و چیایێ پیرافات
• سلێمانی، سنگاو، خالتا، زۆزان
• حەلەب، قەفقاسیا، پیرانشار
• کیس قلعێ – زێوا پیرافات (نها مسلمان لێ ئاکنجینە، بەلێ گوندێن دەوروبەر هەتا کەندالی پێڤە گرێدای بوون)
* ل گوندێ شکیران دەڤەرا ئەتروش نیشان و عاقدەک و ئاڤ د ناڤ عاقدێ هەنە ب ناڤێ پیرافات
• تورکیا – مێردین، مێدیات، گوندێ کیوخ – قوبا پیرافات ل سەرێ چیای، هەر سال تواف لێ دهێتە کرن
٥. مجێور و خزمەت
مجێورێن پیرافات ل مەهەتێ مالا رەحمەتی پیر بیبۆ نە، و کورێن وی پیر کرێت، سەعید، فەرمان و کەمال هەتا نها خزمەتێ دکەن. هەمی رۆژێن چارشەمبی چرایێ پیرافات دهێتە گۆرین، سالێ دو جارا سمات دهێتە لێخستن و هەر سال ل ئینیا ئێکێ ژ هاڤینێ دانەبیا پیرافاتە.
ل کەندالی ژی دانەبیا پیرافات هەر سال بەری سەرسالێ ژ لایێ سێ بنەمالان ڤە دهێتە کرن: مالا نەزامی، بنەمالا نەرموی، و خلف ئەلیاس.
٦. سەبەقێن پیرافات
جەماعەت بوون جوملەتە
چی پیرەکێ ب ئوسفەتە
پیرافات ژێ دچن کەرامەتە
جەماعەت بوون مال و جۆقە
دلێت ئێزدیان کەفتنە شای و شۆقە
پیرافات مایە سوور ل فۆقە
جەماعەت بوون مال و پیرە
هەی مێردارۆ یێ فەقیرە
پیرافات کرە خاسێ میرە
رێیا ژ رێیا نەچێرە
تێ هەینە خاسێت جەبێرە
پیرافات کرە پیرێ شاهێ مێرە
رێیا ژ رێیا نوورینە
تێ هەینە خاسێت زەرگوینە
پیرافات کرە پیرێ شەمسەدینە
ژێدەر:
• سەبەقە و جهێن نیشانگەهان ژ رێزدار پیر خەلات ئەلیاس، زانایێ ئۆلی
• پەرتوکا پەروەردا ئێزدیاتیێ
• پەرتوکا ئێزید یێ هیڤی یا مامۆستا حاجی عەلو
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی