پشتی زانستێن جڤاكی پەیدابووین هێزا دەولەتبوونێ خۆرتر لێ كر
جوان بەرواری 
دەولەت د پێگەهێ مللەتان دا، دبتە ئێك ژ هەڤكێشەیێن هەری سەرەكی ژبۆ دەستڤە ئینا وان پێشهات و پێكهاتێن د جڤاكی دا،دەما ئەم بەحسا دەولەتێ دكەین هینگێ ئەم بەشەكێ ژ پاشخانێت قەبیلێ وەردگرین.
دەولەت وێ واتایێ دگەهینت كو ئێك ژ نامێن سەركەفتنا مللەتانە لێ چاوان هەبوونا قەبیلێ دناڤا دەربەگایەتێ دا تێكەل دبت ئەڤ تێكەلبوونە د ژیوارێن دەرەبەگایەتیێ دا حەش فەودالیێ ، مێرانیێ ، ئەخلاقی ، ئازادیێ دكت،لێ روویێ راستین یێ قەبیلێ، خالێن ئەرینی و نەرێنیێ هەردوو شێوازان قەبوول دكت،نموونە دەما كو تالانكرن و گەندەلیێ دناڤا جڤاكی دا جیێ خۆ گرت زولم زۆری بسەرێ مللەتی دا هات مللەت تووشی شكەستنێ بوو، ژ ئالیەكێ دنڤە دراڤێ ( گومرگ، گەشت و گۆزار، دام و دەزگەهان و…هتد) هەموو ب شێوەكی بەرزەیی، ماوێ دەمی عەقلێ قەبیلێ دێ ژ سفرێ دەست پێ كت و كاریگەری فەودال دێ پەیدابت،چنكو سەربۆرا چووی نەگرتیە نزانت دێ چاوان و ل كێدەرێ دەست پێ كت،ئەها ل ڤێدەرێ كۆمەلگەه د قەبیلێ دا داب ونەریت ، چەڤەنكا كلتۆری و ئۆلی بخۆڤە دگرت، ئەگەر لسەر پێگەهێ قەبیلێ دا جڤاكی بخۆ روویەكێ راستین گرت، وی دەمی هەبوونا جڤاكی شێخێ نەمریدی دخوازت دناڤبەرا تاك / هاولاتی دا و سەر بارێ وێ یەكێ سیستەمێ” دەم دەزگەهێ ، سیستەمێ پەروەردێ ، عەشیرەت و… هتد” هەموو پێتڤی ب یاسایەك دەستوری نە ئانكو قانوون هەبت،چنكو دەما ئەم بەحسا دەولەتێ دكەین، هینگی پێتڤیا مە ب یاسایەكێ هەیە كو بكارت كاروبارێن دەولەتێ هەموویێ بنەجه بكت و ب رێڤە ببەت،نموونە ئەم بێبن بەرێ خۆ بدەینێ ئالیێن سەرەدەست مینا دەولەتەك وەكو دەولەتا ئەرەبان ئەڤە چەندین سالە دەولەت لێ هەتا نهۆ بنگەهێ “تاك، جڤاك ” دناڤ خۆ دا سەرە دەست نەكریە،چنكو ئالیێ راستەقینەیا قەبیلێ هێزا عەقلێ تاك، جڤاكێ خۆ نەگوهارتە،ژبەركو دەستپێكا هەبوونا وان لسەر بنەمایێ گەهاندنا دەولەتێ هاتە رستن و ئۆمێدەواریا خۆ ب گەشەكرنا عەقلێ تاك و كۆمەلگەهێ گەرم نەكر ، بەلكو عەقلێ خۆ ب دەولەتێ گەشەكر،لەورا ئەڤێ یەكێ ژی وەل دەولەتا ئەرەبی كر كو ئێدی دەولەت خاستبا نەخواست بوو د هەردوو ئالان دا دا وەكی ئێك بت ، ژ ئالیەكێ دن ڤە ئەو رەهێن كو ژنووی ڤە دەستپێكرین لسەر رەهەندێن هەژاندنا دیرۆكێ و ناڤەرۆكا عەقلی نەهاتبوونە چەڤەنكرن ئەڤێ یەكێ ژی رەهێن خۆ بەردانا دناڤا دەولەتا ئەرەبی و ئالیێن دەوروبەر دا،ژ بەرهندێ ژی ئەڤ فۆرمە ب ئاوایەكێ تەندروست وسروشتی نەبووینە ، ئەڤ دەڤەرێن دەولەتێ دخوازن پێتڤیە ئەو پرۆژەیێن نەتەوەی بخوازن ژبەر ئەو هەژاریا د تەڤگەرێن نەتەوەی بوونێ دا دزڤرینە پرۆژەیێن لاوازبوونێ دبەرهەم ئینا پەروەردەیا كورداتیێ دا.
خالا دی كو ئەم لسەر بسەكنین دێ بینن كو تەڤگەرێن مە كوردان ئەڤە بۆ ماوێ بت شەش سالانە دناڤا چەندین خالێن بوویەرو شەرێن سارو گەرم دا بەردەوامن و هەتا نهۆ ئەڤ یەك بخۆ نەكرینە ئەزمونێن هەری گرنگ، لەورا ژی تا سەركەفتنێن مەژی ژ ترسێ بێ بەهر نەبووینە ، مەزنترین ناڤ و نیشانا مرۆڤایەتیێ كو هاتیە بەرهەمئینان دەولەتبوویە، ئەڤێ یەكێ رەهێن ئازادیێ بەلاڤكرینە دناڤا دەزگەهێن سیاسی دا ، چنكو بنگەهێ دەولەتێ جڤاكە ،پشتی زانستێن جڤاكی پەیدابووین ئەڤێ چەندێ هێزا دەولەتێ بوونێ خۆرتر لێ كر،ژبەركو ئەڤ زانستە بوونە دەزگەهێن پێگەهاندنا دەولەتبوونێ، وەكی موحسن ئۆسمان دگۆتارا خۆ یا بناڤێ قەبیلە ودەولەت خەونێن گران ومالێن وێران دا دبێژت”دەولەت ژ هێلا تیۆری ڤە پێكهاتەكا “سیاسی قانوونی وئەقلانی” یە، لێ قەبیلە پێكهاتەكاجڤاكی، سیاسی یە”، چەند وەرارا هێزا كاری یاكێم بت و ل داویێ سامانێن جڤاكی دسنوورەكێ تەسك دابن ، دێ سیستەمێن جڤاكی عەشائیری،پترهێزێ وەردگرت ئەڤە ژی وێ واتەیێ گەهینت، كوچەند ئالاڤێن بەرهەمئینانێ لاوازبن، دێ پەیوەندیێن مرۆڤایەتیێ رۆلەكێ ناڤەندیێ دەستنیشانكرنا ساخلەتێن جڤاكی بینن.
ل داویێ مەرەما من ژڤێ یەكێ ئەوە هەولدان بێنە كرن ژبۆ پرۆژەیێن دەولەتەكا رێكخستی و قەبیلەكا سەركەفتیانە ،چنكو ئیرۆ ئەم پێتڤی ب بنگەهێن عەقلی نە و ژ پێكهاتا تاكی دڤێت سیستەمێن نووخوازی پەیدا بكەین و عەقلێ تاكی بگهۆرینین داكو هێزا ڤەژەنكرنا ئازادیێ نووژەن بكەین،د ئالیەكێ دی دە یاگرنگە وێ دیرۆكێ راڤە داڤە بكەین وئەزموون و پاشخانێت وێ بدەینە بەر ژێك ڤاڤارتنێ ، ژ ئالیەكێ دی ڤە سیستەمێن یاسایی سەروەر بكەین ژبۆ حوكمێن دەولەتبوونا خۆ،دیسان كاراكرنا وارو دەزگەه و سازیێن جڤاكی رێكخستن بكەین وهەتا كو بنگەهێن جڤاكێن سڤیل بكەینە بنگەهێ ئوتونومی و بەردەوام گۆتارێن دورهێلی لسەر جڤاكا خۆ پێشكێش بكەین،داكو سەرخانە و ژێرخانا خۆ بكەینە پاشخانا ئالاڤێن جڤاكی و ژ وان پاشخانان دەولەتەكا دەزگەهی ئاڤابكەین.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی