ژ رێورەسمێن جڤاكێ ئێزدیان (تواف)
مەهدی حەسەن 
تواف هەلكەفتەكا ئاینی ،و جڤاكی ، كەڤنە رەه و ریشالێن ڤان توافان دگەهنە شارستانی یێن میزۆپۆتامیا یێن مینا : سومەری ، بابلی و ئاشوری یان ، ژلایەكێ دی ڤە تواف رامانا نووژەنكرنا بیروباوەرێن ئێزدیاتیێ نە دگەل رێیا شیخادی وخاسێن گوندی كو هەر سال هەموو خەلكێ گوندێن ئێزدیان پێكڤە ب دلەكێ پاك سەرەدانا خاسێن گوندی دكن و هەر ئاریشە و گرفتەكا هەین چارەسەر دكن بۆ خاترا وێ ئۆغلەما خاسا.
تواف ب رێورەسم دئێنە گێران لبەر هەر مەزارگەهەكێ ئێزدیان و لڤێ داویێ ژ خۆشیا نووكرنا ڤان سۆز و پەیمانا دگەل خاسێن گوندی پشتی رێورەسمێن ئئلی ئاهەنگ و خۆشیێن مەزن دئێنە گێران، پشتی جەژنا سەرێ سالێ ل وەرزێ بەهارێ دەست پێ دكن هەتا وەرزێ پایزێ بەردەوام تواف دئێنە گێران، هەر گوندەكی توافا خۆ یا تایبەت هەیە، هەر چەند رۆژەكا ل گوندەكی لبەر مەزارگەهێن ئێزدیان دئێنە ئەنجامدان،دڤێ هەلكەفتێ دا چەند رێورەسم هەنە وەكی:
1_ سمات – دئێتە چێكرن ژلایێ مالا مجێورێ گوندی و خەلكێ گوندی هەموو ل مالا مجێوری یان بەر مەزارگەهی خرڤەدبن و سماتێ دخۆن و كچ و ژنێن گوندی دیسا سماتێ لسەر گوندیا دابەش دكن.
2_ هلێل دئێتە سواركرن ئەڤ مەزارگەهێن قوب لێ هەین، و پەری ب هلێلێن قوبێن مەزارگەهان ڤە دئێنە نووكرن.
3_ پەریا سواردكن ل هندەك گوندا وەكی خەتارێ و دۆغاتا ومەم شڤان.
4_ كێشانا ئێشیكێ ل توافا كەرەجالی ل گوندێ سینا دئێتە گێران.
5_چرایێن نیشانگەها و ئاقدێن خاسا دئێنە ڤێخستن.
6_هەموو خەلكێ گوندی و زێدەباری خەلكێ دەوروبەر ژی ب جل و بەرگێن جوان و ب كەیف و شادی ڤە پشكداریێ تێدا دكن و سبێ زوو نیشانگەهێن خاسێ گوندی تواف دكن.
7_دیسان خەلكێ گوندی هەر مالەكا هەبت سەربرا سەرژێ دكن و خوارنێن تایبەت ئامادە دكن و خزم و كار و هەڤالان میهَڤان دكن.
8_ شاهی و دیلان دئێنەكرن و بهلهلاندن و تاوا بغورێ ئەو كەسێ پەریێ یان هلێلێ سواردكت دێ ل پێشیكا گوندیا بەر ب مەزارگەهێ كەڤن ژ مالا مجێورێ گوندی.
لێ ل باسكێ شێخا ئەڤ تواف بڤی رەنگی نائێنە گێران ( مەهەت – مامرەشان موسكان محمودان بیتنار كەندالی باقەسرێ) بتنێ سماتێ دروست دكن ل مالا مجێوری و خەلكێ گوندی سەربرا سەرژێ دكن ب خێرا مەزارگەهێن گوندی،لێ گوندێ مەهەتا كەڤن تواف نینە وەكی ڤان گوندا بەلكی هەر رۆژا عیدا سەرسالێ دكەنە تواف و باسكێ شێخا هەموو پشكداری توافا مەهەتێ دبن وگرنگیەكێ ددەنە ڤێ رۆژێ كا ل هەموو گوندێن ئێزدیا چی رێورەسم هەنە ل گوندێ مەهەتا كەڤن هەمان رێورەسمێن توافێ دئێنە گێران،بەلێ باسكێ شێخ جیێن دیتر ژی بەشدار دبن ژبەركو جەژنا سەرێ سالێ یە و دبتە ئێكەم تواف ئەڤ جار بتریا ئێزدیان ل ڤێ توافێ خرڤەدبن،ژبەركو دنیا دەستپێكا بەهارێ یە لەڤزەتەكا دی خەلكێ مە ل ڤێ جەژنێ و توافێ دبینن،لێ جیێ داخێ یە ئەڤە چەند سالا ژبەر كاودانێن نەئارام ل دەڤەرێ وهەبوونا تیرۆرێ ئەڤ تواف ل مەهەتێ نەهاتە گێران، هەر بۆ زانین بتریا هەموو جیان ل باشیك و بەحزانێ ئەڤ رێورەسمێن توافا دئێنە گێران، بەلكو ل شنگالێ ژی رێورەسمێن شایستە ل توافا شەرفەدین ومەزارگەهێن دیتر دئێنە گێران.
تشتێ هەری باش ل ڤان توافان رێورەسمێن ئۆلی وەك داب و نەریتەك پەیدابوویە دناڤا جڤاكێ مە یێ ئێزدی دا هەر مالەك ل ڤێ توافێ بەرهەڤیەكا مەزن دكت وهەر هەڤالەك و دۆستەك و خزمەكێ هەی ل گوندەكێ دیتر داخواز دكت وتێكلێ و حەز و ڤیان دناڤبەرا خەلكێ مەدا زێدەتر دبت ب هەلكەفتەكا هۆسا یا ئاینی و جڤاكی خەلكێ مە پێك شادبن،ئەڤە ناڤ ونیشانێن هندەك ژ توافایە ئەڤێن دئێنە گێران دناڤ جڤاكێ مەدا جی و رۆژ ل بتریا گوندێن ئێزدیان بەلێ ئەڤ رۆژ نە د جێگرن هەر سال چەند رۆژا كێم و زێدە دبن:
1_ رۆژا (3/31 /2021)ێ توافا پیرافات ل گوندێ داكا مەزن.
2_ رۆژا(7/4/2021)ێ توافا شەخسێ باتێ یە ل بابیرێ.
3_رۆژا (16/4/2021)ێ توافا عەڤدێ رەش ل دێرەبوونێ وشێم همەد ل باشیكێ.
4_ رۆژا (21/4/2021)ێ توافا شێخ حەسەن ل حەسنیێ ل باعەدرێ.
5_ رۆژا (21/4/2021)ێ توافا كەرەجالی ل سینا و شێخ مەند ل خانكێ و ل بەحزانێ و بابێ شەهید ل خەتارێ وشێخ مهمەد ل گوندێ گرخاسێ.
6_ رۆژا (22/4/2021)ێ توافا شێخ موخفی ل جەگانا.
7_ (25/4/2021)ێ توافا سێعد ل بەحزانێ وحەجی رەجەب ل بێرستەكێ.
8_ (28/4/2021)ێ توافا مەلكێ مێران ل باشیكێ و چاویش ل كەبەرتویێ و شێخ و بەكر ل بابیرێ و شێخ مەند ل نسێریێ.
9_ (29/4/2021)ێ توافا شێخ حەسەن ل مشرفێ.
10_ (30/4/2021)ێ توافا شێخوبەكر ل بەحزانێ و شێمهمەد ل دوغاتا و خانكێ و شێخ عەنزەروت ل خەوشابا و ركاڤاێ و پیرێ جەروا ل جەروانا.
11_ (2/5/2021)ێ توافا ناسردین ل باشیكێ.
12_ (6/5/2021)ێ توافا ئێزدینە ئەمیر ل شێخكا .
13_ (7/5/2021)ێ توافا شێخ مەند ل ئێسفنێ وحەگی فێرس ل خەتارێ و بازید ل خانكێ وشێشمس ل گرێپانێ .
14_ (10/5/2021)ێ توافا شێخ بادر ل سرێچكا.
15_ (12/5/2021)ێ توافا شەسوار ل بێبانێ.
16_ (14/5/2021)ێ توافا مەمێ شڤان ل خانكێ و جەمایا مەهدەرێ ل گوندێ بۆزان.
17_ (15/5/2021)ێ توافا مەلك فەخرەدین ل خۆرزا و كورێ رەوا ل ل نفێریێ.
18_ (17/5/2021)ێ توافا مەمێ ئیسیا ل ئێسیا.
19_ (19/5/2021)ێ توافا حەجی عەلی ل باعەدرێ.
20_ (20/5/2021)ێ توافا سجادین ل گابارا.
21_(12/5/2021)ێ توافا شێخ مەند ل خەوشابا و شێخ خدرێ شەمسا ل شێخدرێ و پیر داود ل مامرەشا و براهیمێ خەتمی ل تەفتیا.
22_ رۆژا(11/6/2021)ێ توافا پیر مەند ل جەرحیێ.
23_ رۆژا(17/6/2021)ێ توافا خدر ئەلیاس ل كەرسافا.
24_ رۆژا(11/8/2021)ێ توافا پیرێ هاجیال ل شنگالێ.
25_ل رۆژا (5/8/2021)ێ جەمایا مەزارگەهێ ئێزی ل گوندێ تیرفێ ل شنگالێ.
26_ ل رۆژا (12/8/2021)ێ جەمایا شێشمس ل جفریێ و شێخ بركات ل گوندێ ئوسڤا ل شنگالێ.
27_رۆژا(9/9/2021)ێ توافا پیرێ ئەورا ل شەمالێ ل چیایێ شنگالێ ل گوندێ زێوا.
28_ رۆژا(23/9/2021)ێ توافا شێبل قاسم ل چیایێ شنگالێ.
29_ رۆژا(5/10/2021)ێ رێورەسمێن جوانكرنا بەرێ شباكێ ل بەحزانێ.
30_ رۆژا (7/10/2021)ێ توافا شێخ مەند ل جدالێ و شێخ حەسەن ل گابارا.
31_ (15/10/2021)ێ جەمایا شێخ حەسەن ل گوندێ بابیرێ .
ژێدەر:
-پەروەردا ئێزدیاتی پۆلا دەهێ ئامادەیی.
– پەرتۆكا هزر و فەلسەفە د ئەدەبیاتا دینێ ئێزدیان دا مامۆستا كوڤان خانكێ.
-سالناما لالش2021
– كەسایەتیێ ئۆلی رێزدار پیر خەلات ئەلیاس
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی