تۆرا لالش
چلە د ئاینێ ئێزدیان دا ماوەیێ 40 رۆژایە یێ خۆنەدان و رۆژیگرتنێ.
1. خۆنەدان ژ خوارن و ڤەخوارنێ – ل رۆژێ مرۆڤ خۆ دگریت هەتا هێڤارێ.
2. خۆنەدان ژ ئاخفتنێن خراب، توڕەبوون و شەڕی.
3. خۆنەدان ژ خوشیێن لەشی – وەک شهوەت، خۆ دیارکرن، زێدە خەو.
4. خۆنەدان ژ مال و دنیایێ – بۆ ماوەیەکی مرۆڤ دلێ خۆ ددەتە خودێ، نەک بۆ تشتێن مادی.
رۆژیگرتن:
ل (چلێ هاڤینێ) هەر سال ئێزدی (40) رۆژان ل پێ ئێك ب رۆژی دبن و ئەڤ رۆژی نەفەرزن ل سەر هەموو ئێزدییان، بەلکو فەرزن ل سەر رێبەرێن ئایینی: بابە شێخ، ئەندامێن جڤاتا رۆحانی، خلمەتکار و شکەستین مالا شیخادی و هەر چلەگرەکی هەبت.
• خەلکێ ئاسایی ب دلخوازی دگرن، وەکی خێر و ئیرادەیەک بۆ نێزیکبوونا خودێ و پاقژکرنا گیانی، و هندەک باوەر دکن کو پاداشتا وێ د رۆژا قیامەتێ دا هەیە، ئەڤ چلە ب ناڤێ “گەرمترین رۆژێن چلێ هاڤینێ” دهێتە ناسین، چونکی دگەل بلندترین پلێن گەرما و دوماهیا وەرزێ دروونێ دا گرێدایە، پشتی ڤێ چلێ، هەوا هێدی هێدی فێنک دبت و شەڤ درێژتر دبن.
دو چلە هەنە:
هەردو ب وەرزان ڤە گرێدای نە:
1. چلێ هاڤینێ (Çileyě Havînê)
• دەستپێک: 24ی حزیرانێ
• دوماهی: 2ی تەباخێ
• جەژن: ل 2ی تەباخێ ل لالشا نورانی دهێتە پێروزکرن.
ب هزاران ئێزدی بەشداریێ دکن و ئەو رۆژ وەک رۆژا لێبۆرینا گونەهان دهێتە هژمارتن.
2. چلێ زڤستانێ (Çileyě Zivistanê)
• دەستپێک: 25ی کانوونا ئێکێ
• دوماهی: 1ی سباتێ
• جەژن: ل 2ی سباتێ ل لالش دهێتە گێران ب چراڤەکرن، سەما و قەولان.
“چلەیا هاڤینێ وەکی دەمەکێ نوویبوون و پاقژبوونێ دهێتە دیتن، رۆژیگر نەبتنێ خوە ژ خوارنێ دوور دكهت، بەلکو خوە ژ گونەهان و فکرێن خراب ژی پاقژ دکەت، دا گیانێ وی وەکی ئەردێ پشتی دروینێ بهێتە ئامادەکرن بۆ ژیانەکا نوی.
جەژن:
جەژنا چلێ هاڤینێ پشتی 40 رۆژان ل رۆژا داوێ دهێتە گێران، ئەڤ جەژن ئێکە ژ جەژنێن سەرەکی یێن لالشێ، وەک جەژنا چلێ زڤستانێ و جەژنا جەمایی، جەژن سێ رۆژان دئێتە گێران ژ 31ی تەممووزێ هەتا 2ی تەباخێ، ئختیارێ مەرگەهێ، جڤاتا روحانی، دەروێش، شکەستی و زانایێن ئاینی هەموو ئامادە دبن، ئەوێن رۆژی گرتی ل هێڤارا رۆژا ئێکێ قەستا لالشێ دکن و هندەک ئاخ ژ چلەخانێ وەک بەرەکەت دگەل خۆ هلدگرن.
چلەخانە: جهێ پەروەستەبوون و ڕۆژیگرتنێ یە، کو تێدا بابێ شێخ و جڤاتا وی، بابێ پێشیمام، زەلامێن ئۆلی ل چلەخانێ دا ب ڕۆژی دبن، د میتۆلۆژیا ئێزدی دا، شیخادی گیانێ من گوری 40 رۆژ و شەڤ د شکهفتا چلێ (چلخانە) ل لالشێ ب رۆژی مایە، و ژ بەر هندێ چلەگر هێشتا دچنە وێ شکهفتێ و 40 رۆژان دمینن
چما 40؟
• ژمارا 40 ل نک ئێزدیان پیروزە: د شینێ دا، د زارۆکبوونێ دا، و د هەردوو چلەیێن هاڤین و زڤستانێ دا دهێت.
~ ~ ~ ~
چلەگر کی یە؟
چلەگر ئەو کەسە یێ بۆ ماوەی 20 سالان بێ نەبرین هەردو چلە – هاڤینێ و زڤستانێ – ب تەمامی دگرت. ئەو نە ب زۆرێ، بەلکو ب دلخۆشی و ئیرادە خۆ دەتە خودێ.
چلەگر سێ پایێن سەرەکی دپارێزت:
1. خۆ ڤەقەتاندن ژ خوارن و ڤەخوارنێ – ل رۆژێ خۆ دگرت هەتا هێڤارێ.
2. خۆ دوورخستن ژ خوشیێن دنیایێ – گۆتنێن خراب، نەحەقی، شهوەت، لۆمە و غەیبەت.
3. خۆ پێشکێشکرن بۆ خودێ و تاوسی مەلەک ب رێیا خێرخوازی و لاڤا، گۆتنا قەولان، خزمەتکرنا رێیا شێخادی و خزمەتا راست یا لالشا نورانی.
ئانکو ئەوێ 20 سال خۆنەدان و خۆدان کری، فەرزێ خۆ ل بەرانبەر خودێ ب جهـ ئینایی و د ناڤ جڤاتا ئێزدیان دا ب رێزەکا بلند دهێتە ناسین.
ژ ئەدەبێ ئایینێ ئێزدیان:
مەلەک فەخرەدین دەنگ هەلتی نە
هنجیێ خاترا من تێ ببینە
دلێ چلەگرا نا ئێشینە
چلەگر ب رۆژینە
فەرزێن خۆ ب جهـ تینن
ئەون جندیێن سلتانینە
ب شەڤ و رۆژ ب رۆژینە
ئەوان فتار نینە
ئەو جندیێن سلتان ئێزی نه
سەردەری و دیندارێن رێورەسمان دگێرن فەرە ب شەڤەكێ بەری گێرانا رێورەسمان ئامادەبن،.
رۆژا ئێکێ ژ ڕۆژییێن چلەیێ هاڤینێ ل 24ی خزیرانێ دەست پێ دکەت، کو تێدا بابێ شێخ و جۆقەتا خۆ و زەلامێن ئۆلی دچنە ناڤ چلهخانەیێ دا، ئەو جهێ کو هاتییە تەرخان کرن بۆ پەرستن و ڕۆژیگرتنێ د ناڤ پەرستگەها لالش یا نوورانی دا.
بڤی ئاوایی رێورەسمێن جەژنێ دئێنە گێران:
١- ئێزدی قەستا پەرستگەها پیرۆزا لالش دكن گەرەكا د سەر پرا سەلاتێرا دەربازبت و بچنە سەر حەودا كانیا سپی و دەست و چاڤێن خۆ پێ پاك كهن.
٢-هەر ئێزدیەكی بچتە لالشا نوورانی دڤێت كانیا سپی و دەریێ قاپیێ و زمزمێ و سندروكا شیخادی و بەرێ شباكێ و نیشانگەها شێخ فەخر ئختیارێ مەرگەهێ و مەزارگەهێن شێشمس و شێخ و پیرێن خۆ و ل مەزار و نیشانگەهێن خاسا زیارەتی دبن.
٣-ل هەموو هێڤاران سەما تێتە كێشان و چرایێن ئاقد و نیشانگەهێن خاسا دئێنە ڤێخستن و هیڤی و دوعایا دكن، هەر وەسا ل هەموو رۆژان سبەیكا پشتی بەیتا سبێ و هێڤارا بەری بەیتا هێڤاری رێورەسمێن( قنتارێ) دئێنە گێران و هەر كەس خۆ و كەس و كارێن خۆ ب ئاڤا زمزمێ سەلا دكن،كەسێن نەمۆركری ب ئاڤا كانیا سپی دئێتە مۆركرن،هەموو هێڤارا قەول و بەیت و قەسیدە دئێنە ب رێزكرن و دەف و شبابا لێدخن و ل گوندا هەر مالەك سەربرەكێ سەر ژێدكن بڤێ هەلکەفتێ.
سەر چلێ بابە شێخ:
پشتی چلە دەست پێ دکەت ل رۆژێن چلێ هاڤینێ و زڤستانێ ژی هەر رۆژ گوندەک قەستا بەرسجادا مەلەک فەخرەدین دکەت و دچتە سەر چلێ بابا شێخ، خێر و خێراتا گوندی دگەهینن، داخازا دوعایێ دکن بۆ تفاق و پاراستنێ ژ بەلا، مجێوەر دێ بەراتەکێ دەتە بابێ شێخ و دێ بێژیتێ: “عیدا تە پیرۆز بت”.
بابێ شێخ دێ ل بەراتێ تەواف بت و دێ دەست ب دوعایان کەت و دێ بێژیت:
یا خودێ، تو بدە خاترا
چلێن عەردا و چلێن عەزمانا،
چلێن داود و چلێن بازید،
بدە خاترا چلێن شێخادی و چلێن مەلک شێخسن،
چلێن کانیا سپی و چلێن مەلک فەخرەدین،
و بدە خاترا هەر چل مێرێن ل بەر جهێ دەلیلا.
تو خێرا ڤان جوامێرا و گوندێ وان و هەموو ئێزدیان ب خێر قەبوول بکەی.
و دێ بێژت: “مەلک فەخرەدین خودانێ ڤێ سجادێ، ڤێ خێرێ بکەتە خێر و بەرەکەت بۆ حازر و گوهدار و خودانێ خێرێ”.
پاش بابێ شێخ دێ بێژتە وان: “کەرم بکەن دوعایێ”. دێ رۆنن، و بابێ شێخ دێ پرسا ساخی و سلامەتیا وان کەت.
ڤێ چلێ هاڤینێ تو دەریەکێ خێرێ و رەحمێ ڤەکەی ل سەر دنیایێ و ل حالێ ئێزدیا، تەفاقەکێ د ناڤ ئێزدیان دا چێکەی و چرایێ لالشێ و ئێزیدخانێ هەر گەش بکەیه و ل دوماهیکێ هەمی پێکڤە دێ زادەکی خون و ڤەگەرێن.
ژێدەر:
• پەرتووکێن پەروەردا ئێزدیاتیێ
• مجێور پیر سەعید پیر بیبۆ
• زانایێ ئولا ئێزدیاتیێ پیر خەلات ئەلیاس
• ژ نڤیسینێن ماموستا شرو ابراهیم
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی