مەترسی و باندۆرا كۆچكرنا گەنجان
مللەت محەمەد
گەنج بوویە بابەتێ هەرە سەرەكی و گەرمێ هەر روونشتن و جڤاتەكێ ژوان بابەتێت هزرا هەر تاكەكێ جڤاكی یان وەلاتی بخۆڤە مژوولكری و كێشان و ڤەكێشانەكا مەزن و زۆرترین مژار و دانووستانا د ئیرۆكە دا لسەر دئێتەكرن و بوویە مژارا رۆژێ ئەو ژی گەنج و وەلاتە،گەنج دئێتە ناسین ستێرێن پاشەرۆژێ و دینەمو و ستوونا ئاڤاكرن و پێشكەفتنا گەل وەلاتان یان مللەتان،كۆچبەری ئانكو دەركەفتن یان لڤینا كەسەكی یان چەند كەسەكان ژ جیێ وی یێ خۆمالی یان ژنیشتمانێ خۆ بۆ جیەكێ دی یان وەلاتەكێ دی بێَتە بنەجهكرن ژبۆ گەلا ستانداردا هەرە باشا ژیانێ ئەڤجا چ ب شێوەیەكێ دەمكی بت یان ب داوی.
هەردیسان كۆچبەری ئەوە ب سەدەما بارودۆخێت سەخت و نەخواستی و د هەڤركی و ململانیێت سەخت و دژواردا دروست دبت هێدی هێدی حالەت دبتە دیاردە ،و یەكە ژ دیاردێت مەترسیدار و كوژەك ب تایبەتی كۆچبەریا دەرەكی،كۆچبەری دبتە سەدەمێ پەككەفتنا جڤاكی یان كۆمەلگەهێ دبتە خالەكا نەرێنی و كارتێكرنەكا پوزەتیف دكت لسەر گهۆرینا هاوكێشێت پاراستن و مەزنكرن و پێشكەفتنا جڤاكی و هەردیسان دبتە ئاستەنگ و هەڤركەك مەزن و سەخت دوێ ململانێ یا ژبۆ پاراستن ومەزنكرن و پێشكەفتنا جڤاكی یان كۆمەلگەهێ،سەدەمێ دەركەفتنا گەنجان جڤاك دكەفتە د بن هندەك پێلێن دژوار و بهێز یێت نەرەحەتیێ وخەمگینیێ،چنكو بێ بەهر دبت ژشیان و هێزا گەنجان دگەل زێدەبوونا ڤێ دیاردێ وەلات یان جڤاك زۆرترخەمگین دبە ژبەركو گەنج یەك ژ ستوونێت بنگەهێن ئاڤاكرن و پێشكەفتنێ یە،چنكو ئەو گەنجە دكارت ببتە ویستگەها ئاڤاكرن و پێشكەفتنا جڤاكەكێ ب هێز و ب باندۆر.
دیارە ژبەر سەختیا ژیانێ خرابیا رەوشا گوزەرانی و نەبوونا هیچ ژێدەرەكێ دارایی و نەبوونا پلان یان ستراتیژیەكێ بۆ كاراكرنا سەكتەرێت ژیانێ ئەڤێت دبنە سەدەمێن گەشەسەندن و پێشكەفتنا ئابوورێ دەولەتێ ژبۆ دەستخستنا ژێدەرەكێ دارایی یێ ب هێز بەرەنگاری بوون و رزگاركرنا وەلاتی ژ كرێزا ئابووری و ژوان پێلێن دژوار یێن برسێ و هەژاریێ پێلێن ڤێ دیاردێ كارتێكرن ل وەلاتێت هەژار (دول النامیە) كریە،ژبەر ڤێ یەكێ زۆرترین رێژا كۆچكرنا گەنجان ل وەڵاتێت كێشوەرێت ئەفریقیا و ئاسیا دئێتە دیتن هەرێما كوردستانێ ژی وەكو بەشەك ژ ئێك وەلاتێت هەم ژ ژوان پێلێن هەژاریێ و هەم ژ وان پێلین دژواریێن دیاردا كۆچكرنێ و باندۆرا وێ رزگار نابە،ژبەركو باندۆرا كۆچكرنێ ل سنوورێن جڤاكی بتنی ناراوەستێت بەلكو شوونوارێت وی دی كارتێكرنەكا نێگەتیف لسەر ژیانا ئابووری و دیموگرافی ژی كەت وەكو میناك1_ئەگەر ژلایێ جڤاكی ڤە راوەستیانەكێ لسەر بكەین دێ بینین كۆچبەری كارتێكرنێن دەروونی و جڤاكی لسەر كۆمەلكەهێ دكت ژلایێ پەیوەندیێت كۆمەلایەتی دابرینا ڤان كەسان تایبەت ئەگەر بۆ ماوەیەكێ درێژبت و ئارامیا وان لسەر ڤێ دابرینێ و تێكەلبوونا وان ب جڤاكەك و كەلتۆرەكێ دی دێ بتە جەلەبەكێ ب داوی ئینانێ و بایێ فرینێ بۆ وی جڤاك و كۆمەلگەها لی بنەجه دبە،2_ دیسان ژلایێ زانستی ڤە كۆچبەربوون پرسگرێكەك و مەترسیەكە لسەر وەلاتی دەما كو وەلات ڤالا دبە ژلایێ شیان و داهێنان و بسپۆریێن زانستی یێن گەنجان،ئاماژەكا خراپە لسەر وەلاتی ژلایێ وەبەرهێنانێ و سێكتەرێن دن یێت ساخلەمی و پەروەردێ و كارێن وان یێن زانستی،3_دیسان یەك ژ باندۆرێن دن یێن كو ژ ئەنجاما كۆچبەربوونێ لسەر كۆمەلگەهێ دكت دووركەفتنا خێزانی ژ هەڤدوو بۆ ماوەیەكێ درێژ دبە سەدەما ژێك دابرینا وان ب یەكجاری ئەڤ چەندە دبە سەدەمێ ڤەكێشانا بەلانس یان هەڤسەنگیا دەولەتێ،4_دیسان یەك ژباندۆرێن كۆچبەربوونێ ئەوێن ژ ئەنجاما پەراوێزخستن و یان پشتگۆه هاڤێتن و بایەخ نەدان ب هزرو بیرێن كەسانێت بسپۆر دبواری تەندورستی و ئەندازیاری دا دبتە سەدەمێ دەركەفتنا وان ژ وەلاتی و ڤالاتیەك مەزن و بەرفرەه دسازیێن میری یێت دەولەتێ دە ب دووڤ خۆڤە دهێلن،ئەڤە ژی وەلاتی ناچاردكەت پشت بەستن ب ئەزموونا كەسانێن بیانی بێتە كرن ئەڤە ژی دبە هاریكار ژبۆ زێدەبوونا رێژا هەژاری و بێكاریێ.
ژبەرڤێ یەكێ پێتڤی یە ژلایێ زانستی ڤە ب تایبەت خووندن و ڤەكۆلین و راوەستیان لسەر دیاردا كۆچبەریێ بێنەكرن تایبەت كۆچبەریا گەنجان و راوەستیان لسەر هزرو بەهرەیێن وان یێن كو دبە سەدەما دەركەفتنی و هەول و لێگەریان و چارەسەریێت گونجایی،ژبۆ پرسگرێكین وان بێن دیتن ژبۆ رێگریكرن ل ڤێ دیاردا كوژەك و مەترسیدار.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی