دیتنەك لسەر كتێبا نادیا موراد (دیماھیك كچ)
ئارام دھۆكی-كەنەدا
پشتی جینوسایدا ئێزدیان بدەستێن رێكخراوا داعش و بتایبەتی ل گوندێ (كوچو) ل ھاڤینا 2014 ێ و كەتنا بھزاران كچ و ژن و سنێلە و زاروكێن ئێزدیان ددەستێ رێكخراوا ناڤكریدا، ئەڤ بابەتە بۆ جھێ بەرخودانا ھەموو رێكخراو و سیاسەتمەدار و دەستەلاتێت جیھان ژ بەر دژواریا رێكخراوێ و كارێن وێ یێن ھوڤەتی و بتایبەتی لسەر جڤاكەك بێ دەستەلات یان ئاینەك كە كێماسی تێن ژمارێ ل ھەموو جیھانێ و ل عێراق و كوردستانێ بتایبەتی. ئێك ژ وان رێكێن كو كەسایەتیا گرتیە بەر نڤێسانا كتێبان بوو كو ژ ھەموویان كاریگەر تر كتێبەك بناڤێ (دیماھیك كچ) ھات چاپكرن ل سالا چووی بزمانێ ئینگلیزی لسەر قیزا ئێزیدی بناڤێ نادیا مراد، ئەڤ كتێبە ژ لایێ پارێزەرا وێڤە ھات پرۆڤكرن بناڤێ (ئەمل كولونی). بەری ڤێ كتێبێ بخینم، من تەخمین دكر كو وێ ھنەك لا ھەبن د كتێبێ دا كو یان وێ بخرابی بن بەحسكرن یان ژی وێ بێن پشت گووھ ھاڤێتن بتایبەتی ژ لایێ نەتەوە بوونا جڤاكێ ئێزدی ژبەر ھنەك ئەگەرێن خویا كە ئەوان ژی وێ دبابەتێ خۆدا شروڤە و روونكرنەكێ بێخین سەر.
دیارە ھەموو كەس دزانن كو بەری دیماھك جێنوسایدا ئێزدیان 72 فەرمانێت دی بسەرێ ئێزدیادا ھاتینە و پرانیا وان لچەرخێن دەستەلاتا عوسمانیدا بووینە دناڤبەر 1200-1900 كو ئەو دەمن یێن كو عوسمانیا دەستەلاتا ھەرە زال بسەردەڤەرێدا ھەبوو، ھەلبەتە د كەڤندا ئێزدی ھاتینە نیاسین (كوردێن رەسەن) ژ بەر كو گەلەك بەلگە وەسان خۆیا دكەن كو ئاینێ كوردان بەری موسلمان بوونێ دبیت ئێزدی بن و زەرەدەشتی، كە دپەرستنا خۆ دا نێزیكی ھەڤن، وەكو دن ئێزدی پرانیا وان دناڤ خاكا كوردان دا بووینە و دەورو بەر ھەموو شار و گوندێن كوردێن موسلمان ئەڤە ژ بلی كو خودان یەك زمانن كە ئەو ژی دبێژنێ كوردی (كرمانجی)، ھەلبەت ژ بلی كو دەستخوشیەكا بێ دیماھیك بۆ نادیا مراد دخازین ژ بەر كو بوێرەكانە شیا چیروكا ژیانا خۆ لبن دەستێن رێكخراوا ناڤكری بەلاڤكر و خستە دەستێن میدیا و رێلخراوێن مەدەنی و سیاسی و ھەموو تەخ و چینێت جڤاكی ل تەواوا جیھانێ، ئەنجامدانا خۆ بەخشانە بۆ بەلاڤكرنا ڤان كاران ھەموو كەسان نە ئەو شیان و نە ئەو وێران ھەیە لەوان خەباتا وێ گەلەكا كاریگەر بوو بۆ زێدەكرنا دوژمنێت رێكخراوا ناڤكری بتایبەتی كتێبا مە بەحس ژێ، ھەروەسان دەستخۆشی بۆ خانم ئەمەلێ بۆ ئەنجامدان ڤی كاری كو شیا گەلەك دەلیڤان بۆ نادیایێ و جڤاكا ئێزدی پەیدا بكەت بۆ ناساندنا فەرمانا وان، پشتی من ھەموو كتێب خاندی من دیت كو كتێێب گەلەك كاریگەرانە ھاتیە نڤێسین و خاندەڤان حەز ناكە راوەستە ھەتا كو ھەموو یێ بخینە و وەسان یا دیار كو چیروكەك راستە و ھەموو تێدا ژ رەفتار و كارێن ئەندامێن رێكخراوا ناڤكرینە. بەس یا من دڤێت خۆ یا بكەم كو لایێ وێ یێ نەتەوی گەلەك خاڤ و سست ھاتیە نڤێسین و قەد ڤەكولینەكا كیرا دیروكی نەكریە برەنگەك بابەتیانە كو بێت زانین كانێ چما و بۆ رێكخراوا ناڤكری بڤێ ھوڤەتیێ ئێزدی كرن ئارامانج مانێ كێماسیێن دن ژی لوێرێ بوون مینا فەلا و ئەرمەنا و شەبەك كاكەیا و ….ھتد. بمن وەرە كو ھێرشن سەر ئێزدیان گەر رێژەكا ھەرە مەزن ژ بەر كو ئێزدی د چاڤێ ئیسلامێدا بێ دینن و یان ژی مەلایكەتەكی لدەف وان تێت پەرێستن كو ژ لای موسلمانا دوژمنێ ئیسلامێ و خودایە، رێژا دی ژ بەر كو ئەڤ كێماسیە ئاینە بزمان و ناسناما خۆ كوردن، كوردان ژی ژ ئالیێ سیاسیڤە ھەردەم دوژمن ھەبووینە و نە خاستینە كو كورد بگەھین چ قوناغێن سەركەتنی لەوان شكەستنا ئێزدیان بەردەوام شكەستنەك بەشەك ژ كوردان بوویە. ئەڤ خالە پتر ھات دیاركرن دەما رێخكراوا ناڤكری ھاتی و ئێزدیان دیت و ھات گووتن و باوەری پێكرن كو ھێزێن كوردی ل دەڤەرا وان وەكو پێتڤی نە پاراستن یان ژی خاین بوون و ژ وێ ئەنجامێ ژی ئەو ھات سەرێ وان یا ھاتی، ژ بەر ڤێ خالێ نە نادیا مراد و نە چ ئێزدیان ئەو دل نەما كو ئێدی بێژن ئەم كوردین بەلكو نووكە ھەستا زال بی ئەوە كو ڤی پرانیا باوەری پێكەرێن ڤی ئاینی حەزدكەن نە خۆ بكورد بناسن و نە بعەرەب و سنی و…ھتد بناسن سەرەرای ھندێ كو ھەر زمان و چاندێ وان كوردیە، ژ ڤی لایڤە كتێبێ وەكو پێتڤی رەونەق نە دایە بابەتی. خالا دووێ، د سەر ھندێرا كو خانم ئەمەل خانمەكا پارێزەرە و وەكو مروڤ لخۆ دنێریت ژ بەر كو رھێن وێ دناڤا كومەلا جڤاكا نێڤ نەتەوی و ژیانا ھونەرمەندا تیێدا چوویە خار چونكە زەلامێ و بخۆ جورج كولونی ژ ئەكتەرێن ھەر مەزنە یێن ئەمریكا و دنیایا مەدنیدا دژیت، لێ ئەڤە وێ یەكێ ناگەھینە كو ئەمەل بخۆ توخم عەرەبە و ئەڤجا راستەو خۆ یان نەراستەو خۆ، خۆ لبابەتێ رەونەق دانا ئەگەرێن زێندی و زانستی كە پەیوەندی بنەتەوەبوونا ئێزدیان ڤە بە نە كریە، ئەڤە دسەر ھندێرا كو كتێب دئینە زمان كو تەنێ دەمێ كوردان دەست بسەر وارێ ئێزدیان دا گرتی ئێزدی ژیانا وان ژ لایێ ئابووری و جڤاكی و ئاینیڤە گەلەك پێشكەتن دخۆدا دیتینە ئەوژی كو مالا نادیا مراد بخۆ پێچەكێ رەوشا وان باش بیە و نەفەسا ئازادیێ و خۆشحالا مادی ھاییە پێش ددیروكا درێژا وی جڤاكیدا. خالا سیێ یا كو ھەڤكار بوویە كو ئەڤ كتێبە روویێ خۆ ل نەتەوا خۆ بگھورە جڤاكێ ئێزدی یێ بەری نووكە قەستا ژ دەرڤە كری بتایبەتی پشتی كومەل كوژیا 2014 و ئاڤابوون ھنەك رێكخراوێن بسەر ئێزدیان ڤە مینا یەزدا كو ئەندامێن وێ ھەموویان كل ومل خاستن كومەلێن بەس ئێزدی دروستەكن و بسەر چ لایەنێن دی یێن نەتەوەیێن دەور وبەر ڤە نەبن بتایبەتی كوردان، ئەو رۆلەكێ كاریگەر دبینن ژ بەر كو ئەو كومەل زمان زان و خۆدان ئەزموونێن ھەمە لایەنێن لەوان ھەتا ئەڤرو ژی لھەموو جھێن ئێزدی لێ یێ ھەولدەن كو كومەلێن ئێزدیان دروستكەن و دوور كەڤن ژ نەتەوە بوون كە كوردن. وەكو دیار د كتێبا ناڤكریدا پشتی نادیاێ پەیوەندیا وێ چێبی، ئەوان كار و ئەجەندا بوو وێ درستكرن و كانێ چ بینە زمان و كیژ لای لاواز كەن و كیشكێ بینە پێش. لەوان ژی ھەر جھێ كو نادیایێ قەستكریێ و پەیڤەك خاندی بزمانێ عەرەبی و تەركیز لسەر حەزكرنا عێراقێ كریە و پوویتە دایا وی لای بیێ كو بێژە ئەز كچەكا ئێزدیمە وەكو ئاین و كوردم و كوردی زمانم وەكو رەگ و ریشال.
دیارە جڤاكێ ئێزدی وەكو ئاین یان تاكە كەس ئازادە چەوان پێناسا خۆ بكە و ژ بەر كو ئەڤرو دەم دەما دیموكراسییە و ھەموو جڤاكێن دنیایێ حەز دكەن كو ھەر مللەتەك و ئاینەك ئازاد نە ھەتا كو دگەھە تاكە كەسی، لێ پێكولەكا مرۆڤ بكە باشتر ئەوە ببەلگە و دیروكا خۆ بینە پێش چاڤ ژبەر ئەگەر لسەر حەز و ئارەزویان یان ھێز و دەستەلاتداریێ ھەرە دبیت دوی دەمیدا بەری كو مروڤ بخۆ بحەسە مرۆڤ ھەبوونا ناسناما خۆ ژ دەست بدە، ئێزدی د سەر ھندێرا كو ئەڤرو د دەمەك گەلەك ئالوز و دژواردا دەرباس دبن مینا ھەموو كوردان، لێ دەم ئیرو سیاسینە و نە خۆ جھن، كورد مینا موسلمان و ئێزدی باشتر ئەوە بزانن كو ھەر شكەستنا ھەر لایەك ژ وان بكەڤیتێ راستەوخو سوبە وێ كاریگەری لسەر ھەردوو ئالایان ھەبە. كورد ئێزدی بە یان موسلمان بە دچاڤێن دەور و بەرەدا دڤێت ھەر لبن سیبەرا وا بن و ببەلێ و لەبێیا وان بن لەوان ھەڤگرتانا نەتەوی ژوان را گەلەك گەرەكە.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی