د حسابا مە یا ئێزدیان و شەرقی دا 13ـی تەباخێ تەباخ خلاس دبت و دبتە 14ـی ئەیلوولـێ، ل گۆر ڤێ حیسابێ ئەم ژ گەرمێ خلاس دبین.
ئەڤ جوداهییا 13 رۆژا ژ بەر تەقویما یۆلیانی یە.
و هەموو جەژنێن مە یێن ئێزدیان ل سەر حسابا شەرقی یە، و ئەڤ حسابە 13 رۆژا ژ حسابا رۆژئاڤایی یا گریگۆری پاشترە.
رێزبەندا ئەیلوولێ ل نک مە:
ئەگەر ژ کانوونا پاشى دەستپێبکەین: 1- کانونا پاشى، 2- شوبات، 3- ئادار، 4- نیسان، 5- گولان، 6- حوزەیران، 7- تیرمەهـ، 8- تەباخ، 9- ئەیلوول، 10- تشرینا ئێکێ، 11- تشرینا دووێ، 12- کانونا پێشى. ئانکو ئەیلوول مەها نەهێ یە و مەها ناڤین یا پایزێ یە.
1- ئەیلوول د ستێرناسى و خوهزایی دا
باپیرێن مە چاڤدێریەکا مەزن ل ئەسمانان دکر:
• د حسابا شەرقى دا د 13ـی ئەیلوولێ و 13ێ ئادارێ دا شەڤ و رۆژ وەکهەڤ دبن.
• د حسابا رۆژئاڤایى دا ئەڤ وەکهەڤبوونە د 26ـی ئەیلوولێ و 26ێ ئادارێ دا چێدبت.
• د زانستێ نوو دا ژى د 20-23ێ ئەیلوولێ دا رۆژ ل سەر هێلا ئیکواتۆرێ رادوەستت و دبێژنێ ئێعتیدالا پایزێ.
دابەشکرنا وەرزان ب حیسابا ئێزدیان:
زڤستان ژ 15ـی تشرینا دووێ هەتا 15ـی شوباتێ، بههار ژ 15ـی شوباتێ هەتا 15ـی گولانێ، هاڤین ژ 15ـی گولانێ هەتا 15ـی تەباخێ، و پایز ژ 15ێ تەباخێ هەتا 15ـی تشرینا دووێ، ئانکو ئەیلوول دکەڤیتە ناڤا پایزێ، وەرزێ گوهارتنێ یە.
حەسابدارێن کەڤن بۆ زانینا سەقایێ ئەیلوولێ چاوا دکر؟
د سێ رۆژێن دەستپێکا چلێ هاڤینێ دا دچۆنە سەر چیایەکی، سێ بەران ب شێوەیێ سێگۆشە دبن ئاخێ دا دکرن، ئەڤ سێ رۆژە حساب بوون بۆ سێ مەهان ئهوژی ئەیلوول و تشرینا ئێکێ و تشرینا دووێ، پاشێ دچۆن ئاخێ رادکرن:
• بەرا باشوور شل = نیشانا بەفرێ: دێ زڤستانەکا دژوار و بەفرەکا زۆر ئێت.
• بەرا رۆژهەلات شل = نیشانا بارانێ: دێ پایزەکا باراناوى و تەڕ ئێت.
• بەرا رۆژئاڤا شل = نیشانا سەفایى: دێ پاییزەکا سافى، هشک، بێ عەور و بێ باران ئێت.
ل زمانێ کەڤن دا خەلکى دگوت “سەفا” ئانکو ئەسمان سافى یە، هیچ ئەور لێ نینە.
2- قەولێ مەهێ – ئەیلوول چ دبێژت؟ شێخ فەخرێ ئادانى، فەیلەسۆفێ مە یێ مەزن ل سەدێن 12 و 13. د ڤى قەولى دا 12 مەهـ ب خۆ دئاخڤن، هەر ئێک جوانییا خۆ دبێژت.
مەها ئێلۆن هات و دەرێ قوماشێ خۆ ڤەکر
ل دنیێ و ل وەلاتا بوو دکر
حوسن و جەمال ل شەمس و فەخر
ئێلۆن دبێژت: ئەز جندییا مەهانم
یە ب مەجلس و رەش رەیحانم
ل بەر شەمس و فەخریت میرایە عەیانم
مەعنا وێ:
ئێلۆن دبێژت ئەز جندییا مەهانم، ئانکو بووک و جوانترینا مەهانم، دەمێ تێم دەرێ قوماشێ خۆ ڤەدکەم، ئانکو جهێ خۆ ل ئەسمانى دیار دکەم، ئەز مەها مەجلس و دیوانا و رەش رەیحانێ مە، ئەو بێهنا خۆش یا پایزێ، ل بەر شەمس و شێخ فەخر ئەز یا دیارم، چونکو هەموو حوسن و جەمالا پایزێ ژ وانە.
3- کورد چ دبێژن و گۆتنێن پێشیان ل سەر ئەیلوولێ
کورد و عەرەبێن دەڤەرێ چەندین گۆتنێن جوان ل سەر ئەیلوولێ هەنە، هەموو دیار دکەن کو ئەیلوول مەها گوهارتنێ یە:
1. ئەیلوول دومبۆ مبلول / ئەیلوول ذیلو مبلول
ئانکو دوماهیکا ئەیلوولێ یا شلە و باران لێ دبارت، و ئەڤە ناڤدارترین گۆتنە ل سەر ئەیلوولێ.
2. ئەیلوول سەیرى، هەوا خۆ ب دلدارى دگوهاریت
دبێژن: ئەیلوول بەرەڤانییا هاڤینێ دگوهاریت و خۆ بۆ زڤستانێ ئامادە دکەت.
3. ل ئەیلوولێ ئاڤ ل سەر بانان ددەت
ئانکو بارانێن سووک دەستپێدکەن و دقەلبینتە سەر بانان.
4. ل ئەیلوولێ پێڤا خۆ بۆ نیسک و نۆک و پاقلان ئامادە بکە
گۆتنەکا جۆتیارانە دبێژت: د ئەیلوولێ دا مەکیالا خۆ بۆ حمص و عدس و فولێ ئامادە بکە، چونکى دەمێ چاندنێ نێزیک بوو.
5. پشت جەژنا خاچێ هەموو کەسکاتی دبتە سپى
ئانکو پشتـی 14ێ ئەیلوولێ بەلگێن داران زەرد دبن.
6. گۆتنا کوردى یا پایزێ:
بههار کچەکا جوانە، هاڤین دایکەکە، پایز ژنەبیکە، زڤستان ژى دێمارەکیە
ئانکو پایز وەکى ژنەبیێ یە، و ئەیلوول دهستپێكا وێ خەمگینی یە.
ل جهم مە ئێزدیان ژى دبێژن: ئێلۆن هات، هاڤین چۆ و ئەیلوول بوو، زەڤى رەشبوو.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی