شبكة لالش الاعلامية

نیشانێن دایكوبابىیا خراب

نیشانێن دایكوبابىیا خراب
WAAR-دهۆك:

وه‌ختێ ئه‌م دبێژین ده‌یبابى، ئه‌م باسێ هه‌ڤبه‌ندىیا دیكێ یان بابى یان هه‌ردووان، دگه‌ل زاڕۆكه‌كێ/ا د وه‌رارێ دا دكه‌ین. ده‌یبابینى ئه‌ركه‌كێ سروشتىیه‌، به‌رى جڤاكى و ئابۆرى و ره‌وشه‌نبیرى بت. ب گۆتنه‌كا دى، ده‌یبابینى پیشه‌یه‌ك نینه‌ مرۆڤ ب دلێ خوه‌ بكه‌ت یان بهێلت، ئه‌زموونه‌ك ژى نینه‌، دبت سه‌ربگرت یان نه‌گرت… ده‌یبابى، ئه‌ز دشێم ببێژم ئه‌ركه‌كێ گه‌ردوونىیه‌؛ مرۆڤ پێ نفشێ خوه‌ دپارێزت و پێشدا دبت، مرۆڤ ب دوونده‌هێ خوه‌ نه‌مر دكه‌ت.

ئه‌ڤجا، دایكوبابینى ئێكه‌ ژ ئه‌ركێن ده‌گمه‌ن و جودا، مرۆڤ پێ بۆ كه‌سه‌كێ دى هه‌مى تشتان دكه‌ت و هه‌ست دكه‌ت هێشتا كێمه‌. ده‌یبابینى جۆره‌كێ كۆله‌تىیا خوه‌زایى و خوه‌ڕستىیه‌؛ كانێ چاوا مێروویا پاله‌ تاكو مرنێ، به‌س ئه‌وى شۆلى دكه‌ت، دایك یان باب ژى ب هه‌زه‌كا ناڤخوه‌یى فه‌ر دزانن ب ئه‌ڤى ئه‌ركى راببن.

دایك یان بابێ ل كه‌سه‌كى دگه‌ڕت وى بپارێزت، وه‌ختێ دبته‌ گه‌ڕا زاڕۆكان، ئه‌و تاكو مرنێ دبنه‌ پارێزگار و زاڕۆكان ب نه‌هشى دپارێزن. دایك یان بابێ برسى و نه‌دێر، پارىیێ ده‌ڤێ خوه‌ دده‌ته‌ زاڕۆكان، خودان دكه‌ت و مه‌زن دكه‌ت و هه‌ست دكه‌ت یێ بۆ خوه‌ ئه‌وى شۆلى دكه‌ت. پاشى ئه‌ركێ فێركرن، جڤاكیكرن و گونجاندنێ دهێت، و فڕاندن ژ هێلینێ، بێگومان دوماهیك شۆل نینه‌، چونكى دایك و بابێن دروست، قه‌ت نه‌شێن هه‌ست بكه‌ن كو زارۆكێن وان مه‌زن بووینه‌.

چاوا بت، مه‌ هه‌میان گۆتنێن مه‌زنان، وه‌كو؛ تو چ بچینى دێ وى هه‌لینى یان كچ ته‌شىیا دایێ دڕێست و كوڕ كڤانێ بابێ دژه‌نت یان ژ وه‌لیان دبنه‌ خوه‌لى و ژ خوه‌لیان دبنه‌ وه‌لى، بهیستینه‌… پرسیار ئه‌وه‌: ئه‌رێ چاوا ژ خوه‌لیان دبنه‌ وه‌لى و ژ وه‌لیان دبنه‌ خوه‌لى؟ ئه‌رێ ئه‌و نه‌گرێدایى په‌روه‌رده‌كرنێ و دۆرماندۆرىیه‌؟ تو بێژى مرۆڤ ب خوه‌ دبنه‌ خوه‌لى یان وه‌لى؟

ب دیتنا من، تیۆرىیا كوردان لدۆر په‌روه‌رده‌كرنێ ئه‌و بوویه‌؛ زاڕۆك وه‌كو دایك و بابێن خوه‌نه‌، له‌و ژبلى ئه‌و گۆتنێ، ژۆرى؟، كوردان گۆتىیه‌ (من داى دیت دلێ من ژ كچێ ته‌زى) ئانكو كچ ب دایكا خوه‌ڤه‌ دچت. لێ گۆتنا وه‌لى و خوه‌لى، تشته‌كێ دى دبێژت یان به‌هانه‌یه‌كێ بۆ وه‌لیان چێدكه‌ت كو نه‌دووره‌ زاڕۆكێن وان خراب بن و ئه‌و نه‌ گونه‌ها وانه‌!

دیسا پرسیار ئه‌وه‌؛ ئه‌رێ وه‌ختێ زاڕۆكێن (وه‌لیان) (خوه‌لى) بن، گونه‌ها وانه‌ یان یا زاڕۆكانه‌ یان یا جڤاكىیه‌؟

ل خوارێ دێ هنده‌ك خه‌له‌تىیێن دایك و بابان بۆ هه‌وه‌ وه‌رگێڕم و به‌رهه‌ڤ كه‌م، دبنه‌ ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كه‌ كو ژ وه‌لیان ببنه‌ خوه‌لى. هه‌له‌بت، به‌ره‌ڤاژى وان ژى، پێدڤىیه‌ ژ خوه‌لیان بكه‌ته‌ وه‌لى.

نیشانێن ده‌یبابىیا خراب

زوو ئاجزبوون: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ زوو ئاجز ببت و بته‌نگژت، دبت ئه‌گه‌ر ئه‌و بت ته‌ باش په‌سنا وان نه‌كرىیه‌، ئانكو وه‌ختێ شۆله‌كێ باش كربن ته‌ هزركرىیه‌ ئه‌و ئه‌ركێ وانه‌ و وه‌ختێ خه‌له‌تییه‌ك كرین ته‌ ئاگه‌هدار كرینه‌ و ئێشاندینه‌، چ ب ده‌ڤى چ ب ده‌ستى. ئه‌ڤ ئالیسه‌نگىیه‌، كه‌ساتىیا زاڕۆكى ژى ئالیسه‌نگ دكه‌ت… یا دروست ئه‌وه‌؛ ل خه‌له‌تىیێ زاڕۆك بهێته‌ ئاگه‌هداركرن و وه‌ختێ شۆله‌كا دروست ژى دكه‌ت بهێته‌ په‌سنكرن و ده‌ستخوه‌شكرن.
زاڕۆكێ كومڕه‌ش: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ كومڕه‌ش بت و دلره‌ش بت دگه‌ل خه‌لكى، دبت ئه‌گه‌ر ژ ته‌ بت، ته‌ به‌رده‌وام دگه‌ل زاڕۆكێن دى هه‌ڤبه‌ركریه‌ یان ل مالێ، زاڕۆكه‌ك خۆشتڤیتر بوویه‌ ل نك ته‌ ژ یێ/ یێن دى، یان وه‌كو كولتۆرێ مه‌، كوڕ ژ كچێ باشتر و چێتر بوویه‌. ئه‌ڤ هه‌ڤبه‌ركرن یان پتر ڤیان، زاڕۆكێ كێمشیان یان نه‌خۆشتڤى، نه‌ساخ دكه‌ت و ل شوونا كینێ ژ دایكوبابان راكه‌ت یان شیانێ، خوه‌ پێشدا ببه‌ت، دلێ وى ژ خۆشتڤیان و چێتران ره‌ش دبت.
زاڕۆكێ ترسنۆك: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ ترسنۆك بت، ئه‌ڤه‌ چونكى هه‌رده‌م چاڤێ ته‌ ڵێ بوویه‌، ئێكسه‌ر و زوو، بۆ بچووكترین تشتان هارى وان كرىیه‌. ئه‌ڤ چاڤدێرىیا زێده‌، زاڕۆكى چاڤتارى دهێلت و نزانت به‌ىهه‌نگارى تشتان ببت یان ئاڕێشه‌یان چاره‌ بكه‌ت، له‌و، كه‌سه‌كێ بێ بڕیار و ترسنۆك ژێ ده‌ردكه‌ڤت و هه‌رده‌م هه‌وجه‌ى كه‌سه‌كىیه‌ بڕیارا و شۆلان پێشڤه‌ بكه‌ت. له‌و، ده‌یبابىیا دروست ئه‌وه‌؛ هه‌ر ئاسته‌نگه‌كا هه‌بت ژ رێیا زاڕۆكێ خوه‌ رانه‌كه‌ و هه‌مى شۆلان بۆ نه‌كه‌، بلا پچپچه‌ ئه‌و بڕیاران بده‌ت و شۆلێن خوه‌ بكه‌ت.
برن و دزینا تشتان: دایك و باب هند ده‌ستهه‌لاتێ دده‌نه‌ خوه‌، ب خوه‌ هه‌ز و ئاره‌زوویێن زاڕۆكان ژى پاوان دكه‌ن، ب گۆتنه‌كا دى، چونكى دایك و باب مه‌زنتر و زاناترن، هزر دكه‌ن ب هه‌ز و ڤیان و هه‌لبژارتنا تشتان ژى چێترن. ئه‌ڤه‌ زاڕۆكى ژ تشتێن وى/ وێ دڤێن زڕبه‌هر دكه‌ت. راسته‌ هه‌مى تشت هه‌نه‌، لێ ئه‌و تشتێن دڤێن نینن. له‌و، هه‌كه‌ر ته‌ هه‌مى تشت بۆ زاڕۆكێن خوه‌ كڕین و ته‌ مافێ هه‌لبژارتنێ نه‌دایێ، ئه‌و دلێ خوه‌ دبه‌نه‌ تشتێن نه‌ یێن خوه‌ و گه‌له‌ك جاران ددزن یان ب زۆرى ژ هه‌ڤالان دستینن. (هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ دلێ خوه‌ ببته‌ تشتێن خه‌لكى یان بدزت، دبت ژ زڕبه‌هرىیێ بت و ته‌ داخوازێن وى/ وێ بجهـ نه‌ئینابن… زێده‌ چڕووكى به‌رانبه‌ر داخوازىیێن زاڕۆكان وه‌كو بێدلى نه‌كرنا وان، زاڕۆكى ڤاڕێ دكه‌ت و به‌هایێ پاره‌ى نازانت)
زاڕۆكێ نه‌ده‌ستپێش: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ خوه‌ نه‌هاڤێژنه‌ شۆلى یان بڕیاران نه‌ده‌ت تاكو ئێك دبێژتێ، ئه‌ڤه‌ چونكى ژ بچووكاتى ته‌ ل پێش چاڤێن خه‌لكى به‌رده‌وام ئامۆژگارى لێكرینه یان هه‌ر وه‌ختێ شۆله‌ك كرى ته‌ مایێ خوه‌ زێده‌ تێكرىیه‌ یان ب نه‌زان ناڤكرىیه‌‌. داكو زاڕۆكێ ته‌ كه‌ساتییه‌كا هه‌ڤسه‌نگ هه‌بت و خوه‌ بهاڤێژته‌ شۆلان، پێدڤىیه‌ دایكوباب ل پێش خوشك و برا و هه‌ڤالان و كه‌سوكاران ژى پاشڤه‌ نه‌بن، به‌لكو، وه‌ختێ خه‌له‌تییه‌كێ دكه‌ن یان باش شۆلێ خوه‌ نه‌كه‌ن، ب تنێ دگه‌ل باخڤن و ڕێیا دروست نیشا بده‌ن.
زاڕۆكێ دره‌وین: هه‌لبه‌ت، دره‌و وه‌كو میكانیزمه‌كا به‌رگرىیێ ژ خوه‌، دبت پارچه‌یه‌ك ژ په‌روه‌رده‌یێ بت، وه‌ختێ دۆرماندۆر گه‌له‌ك یان وه‌كو تشته‌كێ سروشتى بكار بینت، لێ وه‌ختێ زاڕۆك دره‌وان بكه‌ت، ئه‌ڤه‌ نیشانا هندێیه، به‌رى هینگێ،‌ دایكوبابان خه‌له‌تىیێن وى/وێ ب مه‌زن وه‌رگرتینه‌ و نه‌چاركرینه‌ دره‌وان بكه‌ت دا خوه‌ بپارێزت. له‌و، یا دروست ئه‌وه‌؛ وه‌ختێ زاڕۆك خه‌له‌تییه‌كێ دكه‌ت هندى خه‌له‌تىیێ و نه‌دووره‌ كێمتر سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل بهێته‌كرن، ئانكو، زاڕۆك هه‌وجه‌ى نۆمالكرنا خه‌له‌تیانه‌ د چارچۆڤه‌یێ خه‌له‌تىیێ دا، نه‌ مه‌زنكرنا وێ كو زاڕۆكى نه‌چار بكه‌ت، فێرى دره‌وكرنێ ببت.
زاڕۆكێ كێمباوه‌رى ب خوه‌: دایك و بابێن هێژا، هه‌كه‌ر زاڕۆكێ وه‌ كێم باوه‌رى ب خوه‌ هه‌بت، ئه‌ڤه‌ ژبه‌ر هندێیه‌ ته‌ پتر ئامۆژگارى لێ كرینه‌ ژ هاندانێ و پشته‌ڤانىیێ. زاڕۆك وه‌ختێ شۆله‌كى دكه‌ت، هه‌وجه‌ى خورتكرن و پشته‌ڤانىیا دایك و بابانه‌، هه‌لبه‌ت دگه‌ل ئامۆژگاریان، لێ وه‌ختێ شۆلێ دایكێ یان بابێ به‌س ئامۆژگارى بن و ئه‌ڤێ بكه‌ و ئه‌وێ نه‌كه‌ بت، زاڕۆكى باوه‌رى ب خوه‌ نامینت و هه‌رده‌م هه‌وجه‌ دبت ئێك دگه‌ل بت و بێژتێ ئه‌ڤێ بكه‌ و یا دى نه‌كه‌.
زاڕۆكێ دژوار: راسته‌ بیۆلۆجىیا له‌شى، باندۆر ل ره‌فتارێن مرۆڤى هه‌یه‌، لێ به‌هرا پتر ژ ره‌فتاران به‌رهه‌مێ هه‌وجه‌یى و په‌روه‌رده‌یێنه‌. هه‌كه‌ر زاڕۆك شووماتیان بكه‌ت یان ره‌فتار دژوار بت دگه‌ل دۆرماندۆرى، ئه‌وى/ ئه‌وێ ژ دایكوبابان یان ژ ئه‌وێن دگه‌ل دژین فێربوویه‌. وه‌ختێ خێزان و هه‌ڤالێن زاڕۆكى دژوارىیێ وه‌كو ئالاڤ بۆ گه‌شتن و بده‌ستڤه‌ئینانا داخوازیان بكار دئینن، زاڕۆك هزر دكه‌ت ئه‌و باشترین رێكه‌ و بكاردئینت.
زاڕۆكێ خودان راز و نهێنى: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ خوه‌ ڤه‌ده‌ر بكه‌ت یان تشتڤه‌شێر بت و وه‌كى هه‌مى زاڕۆكان، هه‌رتشتێ هاته‌ سه‌ر ئه‌زمانێ وى ده‌ربكه‌ت، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ دایكوباب تشتان گه‌له‌ك مه‌زن دكه‌ن و زاڕۆك چاڤترساندى كرینه‌؛ نه‌وێرت باخڤت یان شۆلان بكه‌ت نه‌كو دایكوباب مه‌زن بكه‌ن و بكه‌نه‌ ئاڕێشه‌. باشتره‌ رێ بده‌یه‌ زاڕۆكێ خوه‌، یا دلێ خوه‌ ببێژت و وه‌ختێ خه‌له‌تىیێ دكه‌ت، ب نه‌رمى و ب ته‌نێ تێبگه‌هینه‌ كو خه‌له‌ته‌.
زاڕۆكێ بێتۆره‌: په‌یڤا بێتۆره‌ یان بێئه‌ده‌ب، دبت پچه‌كێ گران بت، لێ هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ قه‌درێ هه‌ستێن خه‌لكى نه‌گرت و نه‌زانت ئه‌و ژى وه‌كى وینه‌، دبت ئه‌گه‌ر ئه‌و بت تو هه‌رده‌م فه‌رمانان لێ دكه‌ى- تو ل مالێ گرنگىیێ و سه‌نگێ ناده‌یه‌ هه‌ستێن زاڕۆكێن خوه‌. ئه‌ڤ زڕبه‌هركرنا زاڕۆكى ژ قه‌درگرتنێ، ل نك دبته‌ ره‌وشت و هزر دكه‌ت هه‌ستێن خه‌لكى وه‌كو یێن وى، هه‌ژى قه‌درگرتنێ نینن. فه‌ره‌ دایك و باب ده‌قێ زاڕۆكێ خوه‌ نه‌شكێنن و هه‌رده‌م سۆز و هه‌ستێن وى ب سه‌نگ بزانن.
زاڕۆكێ زكئێش: هنده‌ك جاران زاڕۆكه‌ك هنده‌ك شۆلان دكه‌ت، دزانت دایك و بابێن خوه‌ دێ قه‌هرینت. ب گۆتنه‌كا دى، هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ ب ده‌ست و ب ئنیه‌ت تو‌ قه‌هراندى، ئه‌و ژبه‌ر هندێیه‌ ته‌ هیچ دلۆڤانىیا فیزیكى دگه‌ل نینه‌ یان قه‌ت ته‌ ئه‌م هه‌مبێز نه‌كرىیه‌ یان ته‌ وه‌ختێ خوه‌ نه‌داییێ و پاشگوهـ ئێخستىیه‌. ب قه‌هراندنا دایكێ یان بابى، زاڕۆكى دڤێت سه‌رنجا وى/ وێ راكێشت، بلا ئه‌نجام خراب ژى بن! دیاركرنا ئه‌ڤینىیێ بۆ زاڕۆكان ب ئاخڤتنێ و كریارێ، وا ل زاڕۆكى دكه‌ت، هه‌مان كارڤه‌دان هه‌بت.
زاڕۆكێ خشیم یان ره‌فتار نه‌دروست: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ ل سه‌ره‌دانان نه‌زانت دێ چاوا ره‌فتارێن دروست كه‌ت و هنده‌ك ره‌فتاران بكه‌ت هه‌وه‌ بێخته‌ كراسێ شه‌رمێ، ئه‌و ژبه‌ر هندێیه‌ هه‌وه‌ سه‌ربه‌رداى خودانكریه‌ و هه‌وه‌ فێرنه‌كریه‌، وه‌ختێ ل جهه‌كێ بیانى بت دێ چاوا سه‌ره‌ده‌رىیێ كه‌ت. ئه‌و به‌ره‌للاییا ل مالێ، دبته‌ جهێن دى، چونكى هێشتا تێگه‌هێ مالێ خوه‌ ژ مالا خه‌لكى جودانه‌كرىیه‌.
زاڕۆكێ خه‌مسار و دفنبلند: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ دفنبلند و بێمنه‌ت بت و خه‌ما چو نه‌خوت، ئانكو وه‌كو شاهان ره‌فتارێ بكه‌ت، ئه‌و نیشانا هندێیه‌، دایكوبابان گه‌له‌ك پاراستىیه‌ و خه‌له‌تىیێن زاڕۆكى ژى ڤه‌شارتینه‌. ئه‌ڤ پاراستنا زاڕۆكى وه‌كو زه‌به‌ره‌كێ بهاگران یان ژى وه‌كو هێكا دلمێ، زاڕۆكى وه‌سا فێردكه‌ت كو نابت خه‌ما چو بخوت، هنده‌ك كه‌سێن دى هه‌نه‌، دێ هه‌مى شۆلێن هه‌لاویستى كه‌ن. ئه‌ڤه‌، خه‌له‌تییه‌كا دایكوبابانه‌، نابت زاڕۆك هه‌ست بكه‌ت كو هه‌رده‌م دایكوباب دێ په‌یت و به‌رهه‌ڤ بن، شۆلێن وى كه‌ن.
زاڕۆك چاڤلێكه‌ره‌: مه‌زنان گۆتىیه‌؛ (كچ ته‌شتىیا دایێ دڕێست و كوڕ كڤانێ بابێ دژه‌نت) و گۆتینه‌: (چ بكه‌نه‌ كوارێ ئه‌و تێته‌ خوارێ) و گۆتینه‌: (من داى دیت دلێ من ژ كچێ ته‌زى). ئه‌ڤه‌ رۆلێ خێزانێ د په‌روه‌رده‌كرنێ دا دیار دكه‌ن، ب گۆتنه‌كا دى، كوردان زانىیه‌ كچ چاڤ ل دایكا خوه‌ دكه‌ت و كوڕ چاڤ ل بابێ خوه‌ دكه‌ت- هه‌لبه‌ت دگه‌ل كه‌سوكاران و پاشى یێن وێڤه‌تر. ئه‌ڤجا، وه‌ختێ ئێكه‌مین دبستانا زاڕۆكى مال بت‌ و ئێكه‌مین سه‌یدا دایك و باب و كه‌سوكار بن. دایك و باب چ بكه‌ن، زاڕۆك هزر دكه‌ن ئه‌و دروسته‌. له‌و، هه‌م پێدڤىیه‌ دایك و باب به‌رده‌وام هوشیارى ئاخڤتن و ره‌فتارێن خوه‌ ‌بن، هه‌م ئاستێ خوه‌یێ ره‌وشه‌نبیرى سه‌رده‌مانه‌ بكه‌ن.
زاڕۆكێ نرخێ تشتان نه‌زانت: هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ نرخ و به‌هایێ تشتان نه‌زانت و وه‌كو مه‌زن دبێژن: هه‌سپه‌ك و قه‌سپه‌ك ل نك وى//وێ وه‌كو ئێك بن، ئه‌و نیشانا هندێیه‌ هه‌ر تشته‌كێ خواستى بێ ئێك و دو ته‌ بۆ كڕىیه‌ یان ئینایه‌. ئه‌ڤ نازاندن و دلنه‌هێلانا زاڕۆكى، زاڕۆكى وه‌سا تێدگه‌هینت كو تشت ب سانه‌هى دهێن و هیچ به‌هایه‌ك نینه‌.
زاڕۆكێ یاخى: ئه‌م ئه‌ڤان زاڕۆكان دئێخینه‌ ناڤ جۆرێ زاڕۆكێن شووم. هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ یاخى بت و نه‌گوهدار و زیانبه‌خش بت، به‌هرا پتر، ئه‌و نیشانا هندێیه‌ ته‌ باوه‌رى پێ نه‌بوویه‌ و ته‌ پتر باوه‌رى دایه‌ گۆتنێن خه‌لكى ژ زاڕۆكێ خوه‌. ئه‌ڤجا، وه‌ختێ زاڕۆكێ ته‌ بۆ شۆله‌كى، به‌هانه‌ ئینان، نابت ئێكسه‌ر پشتا ئالىیێ دى بگرى تاكو ب به‌لگه‌ خه‌له‌تىیا زاڕۆكێ ته‌ ئاشكرا نه‌بت، هینگێ ژى، پێدڤىیه‌ دگه‌ل بى، داكو پێكڤه‌ به‌رپرس بن ژ ئه‌نجامێن خه‌له‌تىیا زاڕۆكى كرى، به‌لكو ئێدى دوباره‌ نه‌كه‌ت. هه‌لگرتنا بارێ به‌رپرسىیێ دگه‌ل زاڕۆكى، دایكوبابان وه‌كو ئه‌ڤۆكاتى دیار دكه‌ن نه‌ هه‌ڤالێ ئالىیێ دى. ئانكو، ب خوه‌ وه‌ختێ زاڕۆك خه‌له‌ت ژى بت، نابت دایكوباب ئێكسه‌ر بچنه‌ دگه‌ل ئالىیێ دى، پێدڤىیه‌، ب كێماتى، تاگیر نه‌بن، و وه‌ختێ هاتنه‌ مال یان مانه‌ ب ته‌نێ، هینگێ وه‌ختێ په‌روه‌رده‌كرنێ دڤێت.
زاڕۆكێ سار دگه‌ل تشتان: ئه‌م دزانین، زاڕۆك هه‌رده‌م دگه‌ل هه‌مى تشتان گه‌رمن. هه‌كه‌ر زاڕۆكێ ته‌ مه‌ره‌قا تشتان نه‌كه‌ت و سار ل تشتان بنێڕت، ئه‌و نیشانا هندێیه‌ ته‌ هه‌رده‌م تشت بۆ هه‌لبژارتینه‌ و ته‌ نه‌هێلایه‌ ئه‌و بۆ دلێ خوه‌ تشتان هه‌لبژێرت. وه‌كى هه‌ر تشتێ تو بۆ زاڕۆكى بكڕى دێ وه‌كى ته‌ دڤێت كڕى، زاڕۆك سار ل تشتان دنێڕت، و هه‌ست دكه‌ت یێن كه‌سه‌كێ دینه‌ ته‌ كرینه‌ به‌ر یان بۆ كڕینه‌. نابت دایك و باب زاڕۆكاتىیا خوه‌ ب كڕینا تشتان بۆ زاڕۆكێن خوه‌ نووژه‌ن بكه‌ن، پترییا جاران ئه‌و تشتێ ته‌ دڤێت زاڕۆكێ ته‌ نه‌ڤێت.
زاڕۆكێ ده‌ڤ ب گازنده‌ ژ له‌شێ خوه‌: زاڕۆكێ ئاڕێشه‌یێن له‌شى، وه‌كو سه‌رئێشێ و زكئێشێ بێئه‌گه‌ر دیار بكه‌ت و هندى ببه‌یه‌ نك دختۆران چو لێ دیار نه‌بت، یان ژ ئه‌رك و شۆلێن خوه‌ بڕه‌ڤت، دبت هه‌وه‌ بارێ وى/وێ ب ئه‌ركێن زێده‌ڤه‌ گران كربت، كو ئێدى نه‌شێت وه‌كو پێدڤى بكه‌ت و پاشى نه‌ڤێت چو بكه‌ت. پێدڤىیه‌ ئه‌ركێن زاڕۆكى هندى كه‌له‌خ و هزرا وى بن، چو جاران ژ شیانێن وى/وێ زێده‌تر ژێ نه‌خوازه‌.
زاڕۆكێ هه‌ڤال: هنده‌ك دایك و باب ژ بیر دكه‌ن كو دایك و بابن، ئه‌وان پێ خوه‌شه‌ و هنده‌ك جاران شانازىیێ ژى پێ دبه‌ن كو هه‌ڤال بن دگه‌ل زاڕۆكێن خوه‌- هه‌لبه‌ت باسێ زاڕۆكێن بچووكه‌. هه‌لبه‌ت وه‌كو ئه‌لیفبێتكه‌كا زانینێ، بابینى و هه‌ڤالینى دو ئه‌رك و تشتێن ژێكجودانه‌. وه‌رگوهاستنا ده‌یبابینىیێ بۆ هه‌ڤالینىیێ رۆلى دگوهۆڕت و نه‌دووره‌ ئه‌و ببته‌ ئه‌گه‌رێ رۆل و جهگوهاڕتنێ و ئه‌ڤه‌ خه‌ته‌ره‌. ده‌یبابى، جۆره‌كێ ده‌ستهه‌لاتێنه‌ و هه‌ر وه‌ختێ دایك و بابان ده‌ستهه‌لات ژ ده‌ست دان، دگه‌ل زاڕۆكى هه‌ڤسه‌نگ دبن و زاڕۆك بێكۆنترۆل و بێسه‌ر دبن و پتر ب گۆره‌ى خوه‌زایێن خوه‌ ره‌فتارێ دكه‌ن. مرۆڤى چه‌ند زاڕۆكێن خوه‌ بڤێن و چه‌ند نه‌شێت دلێن وان بهێلت، پێدڤىیه‌ هند ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ ژى ژ ده‌ست نه‌ده‌ت، پێدڤىیه‌ ڤیان و ده‌ستهه‌لات هه‌ڤسه‌نگ بن.
زاڕۆكێ به‌رگه‌ف: هنده‌ك دایك و باب، ب دانوستاندنێ دگه‌ل زاڕۆكێن خوه‌ دئاخڤن، و هنده‌ك ب گه‌فان و ترساندنێ و قوتانێ… هه‌لبه‌ت، وه‌ختێ گه‌ف یان قوتان هاته‌ مه‌یدانێ، هه‌ڤبه‌ندى لاواز دبت و جهێ دانوستاندنێ نامینت، چونكى ئه‌مریكا گه‌فان ل سۆمالێ دكه‌ت! زانایێن په‌روه‌رده‌گه‌ر دبێژن؛ به‌ندكێ دانوستاندنێ ب گه‌فان و ترساندنێ نه‌پچینه‌! ئه‌ڤه‌ ئامۆژگارییه‌كا باشه‌، چونكى وه‌ختێ دایك و باب گه‌فان دكه‌ن، ئه‌و ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ یا رووت و چاڤسۆر، بۆ زاڕۆكان دیار دكه‌ن، ل هه‌مان وه‌خت ئه‌و به‌ندكێ دانوستاندنێ ژى دپچینن و سۆزا ده‌یبابینىیێ دگه‌ل زاڕۆكان نامینت. هینگێ، دایك و باب دبنه‌ دو كه‌سێن بیانى.
زاڕۆكێ خانه‌دان: خولامى و خدامىیا زاڕۆكان، دبت ل ده‌ستپێكێ تشته‌كێ باش بت، به‌س وه‌ختێ به‌رده‌وام بت، دبته‌ نه‌ساخى و زاڕۆك خوه‌ دپه‌سێرن و هه‌ست ب په‌رپرسىیێ و كه‌ساتىیا خوه‌یا كاركه‌ر ناكه‌ن. پێدڤىیه‌ دگه‌ل مه‌زنبوونێ هه‌ستا به‌رپرسىیێ ل نك زاڕۆكى مه‌زن بكه‌ین تاكو دبته‌ ئه‌ندامه‌كی كارا ژ خێزانێ. داكو زارۆكه‌كێ ته‌نبه‌ل و نه‌كار په‌یدا نه‌بت، باشه‌ دایك و باب لیسته‌یه‌كا كارێن رۆژانه‌ ب گۆره‌ى ژى و شیانان، بۆ زاڕۆكان چێكه‌ن، داكو هه‌ست ب شۆلى و خێزانێ و هه‌ڤكارىیێ و شریكاتىیێ بكه‌ن.
زاڕۆكێ نازاندى: ئه‌ڤینا ماكێ ب گشتى و یا بابێ ب تایبه‌تى، هند دژواره‌ بۆ زاڕۆكان، گه‌له‌ك جاران ژ خوه‌ ب خوه‌ پتره‌. ئه‌ڤ ئه‌ڤینىیه‌، وا ل هنده‌ك دایك و بابان دكه‌ت، نزانن ببێژنه‌ زاڕۆكان (نۆ) و ئه‌ڤه‌ رۆلێ ده‌یبابینىیێ ناهێلت و زاڕۆكێ خراب په‌روه‌رده‌ دكه‌ت، پێدڤىیه‌ زاڕۆك ژ بچووكاتى بهێته‌ فێركرن كو هنده‌ك تشت دروستن و هنده‌ك خه‌له‌تن؛ هنده‌ك هه‌نه‌ و هنده‌ك نینن؛ هنده‌ك باشن هنده‌ك خرابن… و باشتره‌ دایك و باب زاڕۆكێن خوه‌ فێرى دانوستاندنێ بكه‌ن لسه‌ر تشتێن بۆ زاڕۆكى ده‌ست دده‌ن و ڤه‌بڕ بن ل تشتێن ده‌ست نه‌دن. ئێك ژ كێماسىیێن نازاندنێ ئه‌وه‌؛ زاڕۆك گه‌له‌ك ساده‌ و دلپاك و خه‌مسار دچته‌ ناڤ ژیانێ و نه‌دووره‌ تووشى هنده‌ك ئه‌زموونێن دلئێش ببت، تاكو فێر دبت، ژینگه‌ها ده‌رڤه‌ و مال گه‌له‌ك ژێكجودانه‌.
زاڕۆكێ بێسنۆر: سنۆر گه‌له‌ك گرنگن، هه‌مى تشتان سنۆر هه‌نه‌ و هه‌ر وه‌ختێ ژێ ده‌رباز بووین، نۆرمێ جڤاكى دهێته‌ شێلاندن. پێدڤىیه‌ زاڕۆك بۆ هه‌مى تشتان فێرى سنۆران ببت؛ سنۆرێ وێره‌كىیێ، سنۆرێ مه‌ردینىیێ، سنۆرێ ڤێیانێ و كینێ، سنۆرێ دانێ و وه‌رگرتنێ..هتد. دبت، زاڕۆك بزاڤێ بكه‌ن ژیانا ل پشت ئه‌وان سنۆران بجه‌ڕبینن، هینگێ رۆلێ دایك و بابان ئه‌وه‌، تێبگه‌هینن كو بۆچى سنۆر هه‌نه‌ و بۆچى پێدڤىیه‌ بمینن.
پاوانكرنا سه‌رده‌مێ زاڕۆكان: مرۆڤ ب سروشتێ خوه‌، حه‌ز ژ سه‌رده‌مێن بۆرى دكه‌ت و بزاڤێ دكه‌ت پاشه‌رۆژ جوداتر نه‌بت. ئه‌ڤه‌، چونكى سه‌ربۆرا مرۆڤى كه‌هىیه‌ و تشتێ روونه‌داى خه‌ته‌ره‌ یان جهێ ترسێیه‌. ئه‌ڤجا، هه‌مى دایك و باب بزاڤێ دكه‌ن سه‌رده‌مێ خوه‌ ده‌ربازى سه‌رده‌مێ زاڕۆكێن خوه‌ بكه‌ن و رۆژ نینه‌ ب ده‌هان جاران، رسته‌یێن وه‌كو (وه‌ختێ ئه‌ز هندى وه‌…؛ وه‌ختێ ئه‌ز بچووك…) زاڕۆك نه‌بهیسن. ئه‌ڤه‌ خه‌له‌تییه‌كا مه‌زنه‌ دایك و باب دكه‌ن، نابت زه‌مانێ به‌رێ بكه‌نه‌ به‌ر ئیرۆ و زاڕۆكێ خوه‌ ل زه‌مانه‌كێ دى بژینن. كانێ مرۆڤ چه‌ند ژ هه‌ڤیرێ به‌رێ دهێته‌ چێكرن، بلا هند وه‌كو رۆژا ئه‌ڤرۆ بت. نابت دایك و بابان هه‌ستا گوهه‌ڕینا ده‌مى نه‌بت.

تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی

___

شێوازێ ساخله‌مێ ژیانێ 11 سالان تەمەنێ ته‌ درێژ دکت

Lalish Duhok

هیندستان..ژبه‌ر گه‌رمێ 167 كه‌سا گيانێ خۆ ژ ده‌ست دا

Lalish Duhok

ئەو خوارنێن هۆکارن بۆ گەشەکرنا پرچێ

Lalish Duhok