ژن دناڤبەرا هەڤبەركرنا پەیرەوێ ئەخلاقی دا
جوان بەرواری 
ژن دكەڤن دا وەسان هاتبوو پێناسەكرن كو بتنێ ئەو دكارت بوارێ پێكئینانا خێزانێ، پەیداكرنا زارۆكان، تێركرنا حەزان ب كەدا خۆ ڤە بگرت، لێ دیارە ژن د جڤاكێن پێشكەفتی دا لسەر بیروكەكێ هاتە ئاڤاكرن كو ئێدی ئەخلاقێ وێ دكارت خالێن ژیانێ بەرەف رەوشنگەریێ ببت و بۆ ئێك ژ هێمایێن ئالتەرناتیڤیا تەیوورێن هەبوونا ئازادیا خۆ،گرنگیا ژنێ لسەر ئەڤێ چەندێ هاتە پەیرەوكرن كو ئێدی دكارت پشكداری هەر پرۆسسەك و چالاكیەكێ ببت.
ل ڤێدەرێ گەلۆ چ بوو ئەگەر كو ژن بەر ب ڤی ئاستی دا بچت و هەڤبەركرنا مەعریفێ و رەوشنگەریێ د فكرا خۆدا بدەتە خووندن و ئەخلاقەكێ پێگەهشتی دناڤا جڤاكێ خۆ دا پەیرەو بكت؟دیارە ئەوا لسەر ئەخلاقێ ژنێ هاتیە هەڤبەركرن، پێگریكرن بوو د ئاست و رۆلێ وێ دا، كو ژ بلی رەگەزبوونا خۆ مروڤە و خودان بیرووكەكا بهێزو بریار و پرەنسیپە و هەر تشت لسەر زولم زۆرداری و توندوتیژیا خۆ دا زانین كو ئێدی ئەو نە بتنێ بونەوەرك خوەزایی / مێ یە،بەلكو دا دیارەكرن كو ئێدی ئەو دكارت ل دووڤ هەر پێنگاڤەكێ رێكخراوەكێ دروست بكت و ئەقلێ خۆ بۆ كارێن “جڤاكی، سیاسی، كومەلایەتی، فكرو فەلسەفێ و… هتد”بدەتە كاركرن،ڤێ یەكێ جیێ ژنێ دناڤ جڤاكێن پێشكەفتی دە كرە رۆناهیا هەری مەزن و فكرو ئەخلاقێ وێ لسەر تەیوورێ زانستی دا ئاڤاكرن ئەڤ یەك ژی بوو رێیەك هەری ئاسان ژبۆ ژنێ لگۆر پێكۆل و بزاڤێن ئازادی و ئەخلاقی كاری سەركردایەتیا خۆ د جومكەیێن دەستهەلاتێ دە بدەتە ئاراستەكرن، لەورا ژی ئەڤێ یەكێ ژن هلدا كو ئێدی ئەو ب كێری جڤاكا خۆ وەرە و گرنگیا پەیوەندیێن ئازادبوونا خۆ ل قەلەم بدەت و بۆ خەلكەكێ بسەلمینت كو ئەو ژی خودان هێزو هزرمەندە.
مخابن دیارە هەتا نهۆ دناڤا رۆژهەلاتا ناڤێن دا ژنێ رۆلەكێ كێم جیێ خۆ هەبوویە ئەڤێ یەكێ ژی باندۆرەكا نەرێنی كرە سەر ئەخلاق و رەوشنگەریا ئازادیا وێ ل دەڤەرێ،چنكو دەستپێكا هەبوونا ژنێ لسەر بەگراوەندێ بنەرەت هاتە پێناسەكرن و ژن ب وێ بێ هێزی لاوازبوونا خۆ ڤە نكاری ڤاڤارتنا ماف و ئازادیا خۆ بكت،ڤێ چەندێ ژی هێدی هێدی هەبوونا ژنێ دامراندن و هێزا وێ هاتە ترساندن هەموو كەڤتە بن باندۆرا هێزا رەگەزێ نێر دا، لەورا ب تنێ وەك ئالاڤ كەفت بەردەست و لسەر پاشخانێن دیرۆكا كەڤنار وەك ژنەك سادە سەرەدەری دگەل دهاتە كرن هەتا هندەك جاران سڤكایەتی ب ژن و ئەخلاقێ وێ دئێتە كرن،ل ڤێرە پرسەك خۆ نیشانی مە ددەت گەلۆ بۆچی هەتا نهۆ ژنێ ئەو پرس ل خۆ نەكریە كا وەك بوونەوەر وێ چ دڤێت؟دیارە بن دەستیا وێ رهێن خۆ یێن بەرداینە دناڤا فكرو خۆ نە ناسكرنا وێ دا و خالەكا دیتر ب هزرا من گرنگترین پێڤەرێ كاریگەری كریە سەر نەرین و بیروبۆچۆنێن ژنێ پرانیا ژێدەرێ فكرا وێ ژ پەیرەوێ “جڤاكی، ئۆلی، كلتووری و… هتد”، ئاڤا بوویە كو دورو رێ لبەر ژنێ تەسكتربووینە نەمازە ژن د كاودانەك هۆسان دا پێتڤی ب قۆناغێن لێگەریانا گونجاندن و دابرنا ژیانا ئازادانەیە.
وەكی دكتور عەلی ئەلوەردی دبێژت: ” ب شیوەكێ گشتی نەیا هێسانە پرەسیپێن جڤاكی ب شێوەكێ ئیسكەر ژناڤ دلێن خەلكی بچن”، ڤان پرەنسیپان رەهێن خۆ كویر یێن برینە دنەستی دا و رێ دگرن داكو خۆ راگرین بۆ دەمەكێ درێژ تاكو دگەهتە وێ رادەی رەفتاران بكەتە دبن كۆنترولا خۆ دا سەرەرای وێ یەكێ كو نهۆ بارودۆخ یێ گونجای نینە بۆ وان رەفتاران دیارە ئەڤ پرەنسیپە بوونە ئەگەرێن سەرەكی ژبۆ پاشكەفتنا ژنێ، لسەردا پوشینا ئەڤی پەردەی ژنێ خۆ دا نخافتن و نەهێلا ئازادی یەكسانیا وێ بێتە بەر پاكرن،لێ ئەڤ تێگەهشتە بوو بنگەهێ ئەخلاقی ل جەم ژنێ ودئالیەكێ دن دا ژنێ نەخواست ئەو پەروەردا دبتە بنگەهێ چاكسازیی دیمركراسیەتا وێ لسەر ئازادیا وێ بێتە سەپاندن، لێ تشتێ كو ژن ب گرنگیا خۆ دزانت پێتڤیە د رەنگمانا خۆ دا نە دت كاركرن، چنكو بنگەهێ ئازادیا ژنێ ژ دەستپێكرنا سیستەمێ شارستانیا داهاتوویێ ئەدەب و خۆ ناسكرن و هێزا وێ دئێتە بەر رەهێن چەسپاندنێ،لەورا گرنگە ژن د ماوێ مایی دە پتر لسەر بیروكە و راستیا پرەسیپێن ئەخلاقی ناسكرنا خۆ بسە كنت و ئەخلاقێ خۆ لسەر مانتەلیتەیا سۆسیۆلوگی ئاڤا بكت،وەك شكسپیر دبێژت:”بۆ سەلماندنا شارستانی و تێگەهشتنا هەر مللەتەكی ئاستێ تێگەهشتنا ئافرەتا وان بهەلسەنگینە”.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی