ئاڤا بەنداڤا موسل گەهشتە كێمترین ئاست
رووداو- دهۆك
تا چەند مانگێك لەمەوبەر بەنداوی موسڵ بە بۆمبێكی چێنراوی سرووشتی لەقەڵەم دەدرا كە تەقینەوەكەی گیانی چەند ملیۆن كەسێك دەخاتە مەترسییەوە، بەڵام ئێستا كەمبوونەوەی ئاستی ئاوی بەنداوەكە جووتیاران و خەڵكی سوودمەند لە ئاوی بەنداوەكەی نیگەران كردووە، لە كاتێكدا ئاوی بەنداوەكە بەڕێژەی 43٪ لەچاو هەمان كاتی 2017 دابەزیوە. بەرپرسانی پەیوەندیدار بەنداوێكی توركیا بە هۆكار دەزانن، حكومەتی توركیاش رایگەیاندووە كە ئەوان حكومەتی عێراقیان لە پڕۆژەكەی خۆیان ئاگادار كردبووەوە.
زەوییە كشتوكاڵیەكانی دەوروبەری بەنداوی مووسل وشك هەڵگەڕاون، هۆكارەكەی ئەوەیە كە ئاوی بەنداوەكە گەیشتووتە كەمترین ئاستی. بەپێی هەندێ زانیاری بەنداوی مووسڵ تەنیا 4 ملیار مەتر سێجا ئاوی تێدا ماوە، لە كاتێكدا پار هەمان كات زیاتر لە 7 ملیار مەتر سێجا ئاوی تێدابووە.
رەمەزان حەمزە كە ساڵی 1985 وەكو ئەندازیار لەسەر پرۆژەكە كاری كردووە، كەمبوونەوەی ئاوی بەنداوەكە بە مەترسی دەزانێت بۆ سەر ژینگە، كشتوكاڵ و ئاوی ژێر زەوی لە دەوروبەری شاری دهۆك.
لەبارەی هۆكارەكانی دابەزینی ئاستی ئاوی بەنداوەكە، رەمەزان حەمزە بە (رووداو)ی گوت، هۆكاری یەكەم بۆ دروستكردنی بەنداوی ئەلیسۆ لە توركیا و كەمبوونەوەی ئاوی رووباری دیجلە لە توركیاوە دەگەڕێتەوە. توركیا رێژەیەكی زۆری ئاوی رووبارەكە بۆ ئەو بەنداوە گلدەداتەوە، بۆیەش رێژەیەكی كەمی ئاوەكە دەگاتە عێراق.
حكومەتی توركیا لە پەنجاكانەوە پێشنیازی دروستكردنی بەنداوی ئەلیسۆی كردووە كە بەنداوێكی گلدانەوەی ئاو و بەرهەمهێنانی كارەبایە. لەو كاتەوە ناڕەزایەتییەكی نێودەوڵەتی بەرفراوان لەدژی ئەو پڕۆژەیە دەستیپێكردووە. رەخنەگرانی ئەو پڕۆژەیە پێیانوایە دروستكردنی بەنداوی ئەلیسۆ سەدان هەزار كەس لە دیوی خوارەوەی رێڕەوی بەنداوەكە ناچار دەكات ناوچەكانی خۆیان چۆڵ بكەن.
فاتیح یڵدز، باڵیۆزی توركیا لە عێراق، بە رۆژنامەی (نەشناڵ)ی ئیماڕاتی راگەیاندووە حكومەتی ئەنقەرە پێشوەخت پرس و راوێژی بە حكومەتی عێراق كردووە و ئینجا دەستی بە دروستكردنی بەنداوەكە كردووە.
بەبۆچوونی ئەندازیارەكە، هۆكاری دووەمیش پەیوەندی بەوەوە هەیە كە حكومەتی عێراق سیاسەتێكی روونی بۆ پاراستنی سەرچاوەكانی ئاو نییە، چونكە لە مانگی شوباتی ئەمساڵەوە ئاوی بەنداوەكە كەمی كردووە، بێئەوەی هۆكارەكەی دیار بێ. بەگوێرەی مەزندەكان دەبووایە ئێستا زیاتر لە 8 ملیار مەتر سێجا ئاو لە بەنداوەكەدا هەبێت. بەو پێیەش ئاوی بەنداوەكە لەچاو پارساڵ 43٪ و لە چاو چاوەڕوانییەكان 50٪ دابەزیوە.
حەمید بەشیر، جووتیارێكی دەوروبەری بەنداوەكەیە دەڵێت هەر جووتیارێكی ناوچەكە بەهۆی كەمبوونەوەی ئاوەوە بەلای كەمەوە یەك ملیۆن دینار زیانی پێگەیشتووە. حەمید بە دڵێكی پڕ لە گلەییەوە دەڵێت: “ساڵی رابردوو، لە كاتی گەیشتنی بەرهەمی كشتوكاڵی ناوچەكەمان ئاوی بەنداو ئەوەندە زیاد كرا تاوەكو بەروبوومەكەمان كەوتە ژێر ئاو”.
رۆژی 26ی ئایاری رابردوو حەسەن جەنابی، وەزیری كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی عێراق، لە تۆڕی كۆمەڵایەتیی فەیسبووك دوو نەخشەی بەنداوەكەی بڵاو كردەوە كە یەكێكیان هی ساڵی رابردووە و ئەوەی دیكەشیان هی ئەمساڵە، لەو نەخشەیەدا بەڕوونی جیاوازی ئاستی ئاوی بەنداوەكە لە ساڵی رابردوو و ئەمساڵدا دەردەكەوێ. وەزیری كشتوكاڵی عێراق داوا لە هاووڵاتییان دەكات، دەست بە ئاوەوە بگرن و زیاتر لە پێویست بەكاری نەهێنن، چونكە مەترسی كەمبوونی ئاو هەیە.
رەمەزان حەمزە، كەمی ئاوی بەنداوەكە بە زیانی گەورە بۆ شاری دهۆك و دەوربەری دەزانێت، بە تایبەتی دوای 15ی حوزەیران وەرزی ئاودێرییە و باشوور و ناوەڕاستی عێراق زیاتر پێویستیان بە ئاو دەبێت.
بەنداوی موسڵ، كە دەكەوێتە نێوان هەردوو پارێزگای مووسڵ و دهۆك، لە ساڵی 1985 دروستكراوە و توانای گلدانەوەی 11 ملیار مەتر سێجای ئاوی هەیە. درێژیی بەنداوەكە 3200 مەترە و بەرزییەكەشی 110 مەترە.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی