ژ كەلەپۆرێ باب وكالا..حساب وحسابداری
ئلیاس نەعمو خەتاری
پشكا نەهێ
حساب وحسابداری ژبۆ بۆلینكرنا كارێ رۆژانە وكارێ مەهانە وكارێ سالانە وژبەر باشتر ورێك وپێكتر بۆ بەردەوامیدان ب ژیانێ وان كارێن كو گەلەك ئت فەر و گرنك بۆ مرۆڤی ب شێوەكی گشتی خەلكێن بەرێ رابووینە ب دانانا گەلەك جۆر و شێوازێن جودا جودا وكارێن بیركاری وهزری،هەر ژ مێژدا وهەتا ئیرۆ رۆژ ماتمانی لسەر گەلەك ژ وان حسابا دئێتە كرن،لەوما مە دڤێ خەلەكێ دا فەر دیت ئەم بچینە دناڤ ئێكێ ودوو وسێیاندا وهندەك ژ وان حسابداریا بەرێ بینینە بیرا خۆ و بۆ وە بنڤیسینین وەكی مە گوه لێ بووی گەلەك ئامیر وپیڤەرێن پیڤانێ هەبوون،ژ وانا كەز دهاتە بكار ئینان بۆ پیڤانا درێژیێ تایبەت یا قماشی كەز بچەكێ ژ مێتەرێ كێمتربوو دیسان بۆست ئانكو فراهیا ئێك دەستی دیسان بۆ درێژیایێ دهاتە بكارئینان، وەقی وباگمان بۆ تشتێن كێشا ئەردی لسەر وعەلب وداركێ وێ بۆ پیڤانا گەنم وجەه ونافكێن دن ئێت هشك دوو جۆرێن عەلبا هەبوون یا مەزن ویا كچك هەر نائێتە ژبیر كرن،تەرازوو كو تا ئیرۆ دئێتە بكارئینان لێ ل دەمێت بەرێ دوو لایەن بوون بەهرا پتر تەنكە یان نیڤ تەنكەبوون یان وەكی سێلكا بوون ب دارەكی ڤە دهاتنە گرێدان ونیڤا داری دەستكی هەلگرتنێ هەبوو،دا ژئەردێ بلندكن وپتریا كرین وفرۆتنا تشتان پێك گهۆرین بوو ئانكو تشتەك بەرامبەر تشتەكی ددان.
هەر دیسان مست هەبوو هەردوو دەست پێكڤە یان ئێك دەست دگۆتنێ كەمش یان بلەك دیسان كۆم وكدیش وبار ولات و شەل و شریفی وكونی دهاتنە بكارئینان بۆ دەخل ودانی وقەسەل وكایێ،كاف و بێ لنك دهاتنە بكارئینان بۆ پیڤانا ئەردا وزەڤیا هەلبەت كەسێن شارەزا هەبوون دۆر ڤی كاری دێ هاتبانە ئەرد پیڤابا ب گاڤێن خۆ وهندەك ژمارە وهیل چێدكرن لسەر ئاخێ وئەنجامێ وێ لێكدانێ تەغار و وەزن و جۆتێن ئەردا دیاردكرن وهەتا نهۆ گەلەك پارچە ئەرد لسەر وان پیڤانا دنڤیسینە،نائێتە ژبیركرن جۆرێن شەرتان تایبەت شەرتێن شڤانان حسابداریەكا گەلەك یە بناڤ ودەنگ بوو لسەر دەمێ باب وباپیران دێ هاتبانە خەلكێ گوندی كۆمبانە وبریار دابانە وحەقێ شڤانان ڤە بیربان وگەلەك بەحس وخەبەر دهاتنە بكارئینان لسەر وی شەرتی ل دەمێ دگۆت دێ وەسا بت تا شەرتێ شڤانان،هەر دیسان بڤی رەنگی رەفتار دگەل كاڤانا دكر و زێرەڤانێن گیانەوەرێن دن ، حسابێن بەرێ گەلەكن وپتریا وان ب رۆژ وهەیف و وەرزێن سالێ ڤە دگرێدایی بوون ئەگەر بێین و بەرێ خۆ بدەینێ دەمژمێر چاوا بكاردئینان،بۆ نموونە ل دەمێ شەبەقێ ئانكو بەری رۆژهەلاتێ بەرێ خۆ ددانە ستێران تایبەت ستێركا بەرێ سبێ دگۆتنێ بیر وتەرازوو بكاردئینان ورۆژهەلات ونیڤرۆ وبەری نیڤرۆ وپشتی نیڤرۆ عەسر رۆژ ئاڤا تاری گەورك و هێڤار وشەڤ و شەفبێری نیشەف و بەرێ سبێ، دیسان گەلەك كەسێن زانا هەبوون ب حساب وحسابداریێ دشارەزابوون وەكی وان كەسان ئەوێن دزانیین ب سەقایێ وبا وبارانان،هەر دیسان دێ گۆتبانە جەگەركێ دێ بێهنا خۆ ڤەدەین ل دەمێ درون وپالەتییێ ئانكو دێ هنجی جەگەركێ داگرن وبكێشن هەلبەت جەگەرێن توتنێ بوون، دیسان دگۆتن دێ روونین وبیستەكا دن یان هەتا بیستەكێ ئەڤە دهاتەبكارئینان ئانكو بۆ دەمەكی كورت،گەلەك جاران دەمێن چاندنێ و ب درووتنێ ڤە دهاتنە ناڤكرن وەكی ل دەمێ دروونا تەخلا یان یا نیسكا یان ل دەمێ چنینا گندۆرا یان چاندنیا وەسا و بڤی رەنگی جۆرێن حساب وحسابداریا دهاتنەكرن، هەر دیسان سیبەرێ گەلەك خزمەتەكا مەزن كریە بۆ حسابا ل دەمێ سیبەرا كورت ویا درێژ ودەمێ هندابوونا سەرێ بۆ رۆژئاڤا ئەڤنە و گەلەك جۆرێن دن یێن حسابداریێ هەبوون لسەر دەمێن باب وپابیرا كو ژ پێتڤیێن رۆژانە دهاتنە دروستكرن،دیسان ب شێوەكی تێر و تەسەل رۆژ وهەفتی وبازدە رۆژ دهاتنە دابەشكرن وەكی سەرێ هەیڤێ ونیڤا هەیڤێ،هەر دیسان وەرزێن سالێ وەك چلێ هاڤینێ وچلێ زڤستانێ ئانكو نیڤەكا گەرمێ ونیڤەكا سارێ وسر و سەقەمێ هەر وەكی مە ئێزدیان عید وعەرەفات هەینە ل هەر دوو چلا وگەلەك وەرزێن دن یێن سالێ.
گەلەك ژمارە دهاتنە پێش چاڤ ئت رێورەسمێن ئیزدیان دا ل دەمێن بەرێ وەكی داوەت وشەهیانان و رێورەسمێن تازیا وەكی سێ یا مری وهەفتا وی تا چلێ وسالێ،دیسان ئافرەتێ ل دەمێ زارۆكبوونێ هەفتا وی هەبوو وتا ئیرۆ مایە وێ بۆ چل رۆژا یە ب چلی با ، ئایینێ پیرۆز یێ ئێزدیاتیێ رێزەكا مەزن دایە ژمارا یا وەكی دئێنە خویاكرن،دباوەریا ئێزدیان دا هەفت ملیاكەتێن خودێ هەینە هەفت تەبەقێن عەرد وعەزمان هەنە هەردیسان مە سێ رۆژی هەینە فەرزن خلمەتكارێن ئۆلا ئێزدیان وچلەگر چل رۆژیان دگرن ل هەردوو چلا زڤستانێ وهاڤینێ ل دەمێ خوشك وبرایێن ئاخرەتێ دگرن دڤێت سێ جاران ئاڤێ ب سەرڤە كن،دیسان ل دەمێ مری هلینن وداتنێن دڤێت سێ جاربن ئەڤنە چەندبوون ژ گەلەك ژمارە وبكارئینان وان ل دەمێن بەرێ،تا زارۆك دەمێ ژ ئێك و دوو سلبانە دێ گۆتبانە ئێك ودوو من ئێك دوو سێ یە لتە ئانكو ئێدی پێك نا ئاخڤیین،دیسان ئەم ئێزدی دبێژین قەولێ نەبی سێ نە.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی