پشتی هەفت سالان جینۆسایدا ئێزدیان یە بەردەوامە
سەگڤان شنگالی
بەری هەفت سالا و ل هاڤینا سالا(2024)ێ چەكدارێن دەولەتا ئیسلامی ل عێراق و شامێ یا بناڤێ (داعش) پشكەكا مەزن ژ ئەردێ باكوور و ناڤەراستا عێراقێ داگیركرن و ل ژێر دەستێن سازیێن حكومەتێ دەرخستن، بڤێ چەندێ هەموو سازی و ئالیێن ژیانێ ل وان دەڤەرێن داگیركری سەكنین و ژناڤچۆن.
دەڤەرا شنگال ژ وێ داگیركرنا رەش و هۆڤانە رزگار نەبوو بەلكو ئەم دكارن بێژن هەری زێدە خرابكرنا ئالیێن ژیانێ و وێرانكاری و جینۆساید ل شنگالێ دە پەیدا بوو ژ ئەنجامێ وێ داگیركرنا لسەر شنگال، پشتی داگیركرنا ناڤەندا باژارێ مووسل ب دوو هەیڤان ل (3ی تەباخا سالا 2014)ێ چەكدارێن تیرۆرستێن داعش ب شێوەكی هۆڤانە و مەزن هێرش ئانینە سەر شنگال و مەزنترین و دژوارترین جینۆساید ل چەرخێ نوو دە دەرهەقێ ئێزدیان دە ل شنگالێ ئەنجام دان،ئەو بوو كو نێزیكی شەش هەزار ژ كچ و ژن و زارۆك و زەلام و دانعەمران كەفتنە دەستێن چەكداران دا و وەك ئێخسیر و كویلە سەرەدەری دگەل وان هاتە كرن و ژمارەكا زۆر ژی هاتنە كوشتن و برینداركرن د فەرمانێ دە و خەلكێ ب گشتی ل بەر گەرما هاڤینێ و دناڤ مرنەكا رووبروو رە خۆ گەهاندنە ناڤ چیایێ شنگالێ و پشتی ڤەبوونا رێ ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ خۆ گەهاندنە هەرێما كوردستانێ،ژبلی گرتن و كوشتنێ داعشێ گەلەك كارێن دی یێن نەرەوا و دوور ژ ئەخلاقێ مرۆڤایەتیێ بەرامبەر خەلكی كرن ژ وانژی ئەو گرتیێن د دەستێ واندە ل بازاران سەرەدەریا كرین و فرۆتنێ دگەل كرن و ئەو ل بازاران دفرۆتن،بێگۆمان ئەڤ یەك ژ كریارێن دژی مرۆڤایەتیێ یە و هەروەسان گەلەك خەلك كوشتن و ل گۆریَِن ب كۆم دە بن ئاخكرن و ڤەشارتن ژ وانژی گۆڕێن ل حەردان و كۆچۆ و سەنتەرێ باژارێ شنگال دیدەڤانیێ لسەر ڤێ چەندێ ددەن،دیسان خرابكرن و تالانكرنا مالێن خەلكێ سڤیل و پەقاندنا جیێن پیرۆز یێن ئێزدیان كو هەتا نها رێژەیەكا زۆر یا ڤان زەرەر و زیانێن مادی و مرۆڤی نەهاتنە قەرەبووكرن.
دەمێ مرۆڤ بەحسێ پشتی روودانێن فەرمانێ و جینۆسایدێ دكت ژ مرۆڤ رە دیار بت كو پشتی ڤان روودانێن رەش جینۆساید هەر یە بەردەوامە و برینا وێ نەهاتیە پێچان ئەوژی كو نهۆ هەفت سال تەمام بوون بسەر ئەڤێ جینۆسایدێ رە بەلێ ئەم دبینن هیشتا گەلەك تشت وەكە خۆنە و نەهاتنە چارەسەركرن و گهۆرین ب سەر دا نەهاتنە بەلكو بەروڤاژی گەلەك تشت نەخۆشتر و دژوارتر بوونە و مەترسیێن راستەقینە ل پشت وان هەنە، پشتی بۆرینا هەفت سالا رێژەیەكا زۆر یا خەلكێ شنگالێ ئاوارەنە و ل كەمپێن هەرێما كوردستانێ دە دژین و دەم بۆ دەمی هنەك چادر ل كەمپان ئاگر بەر دبتێ و د شەوتن و قوربانی لێ دكەڤن و شەوتینا نێزیكی(400) چادران ل كەمپا شاریا نموونەیا ڤێ راستیێ یە، ئەڤ سەرەرای كو باژارێ شنگالێ ئازادكری یە و دەستهەلاتا چەكدارێن داعشێ ل عێراقێ ب گشتی نەمایە، هەروەسان باژارێ شنگالێ نەئاڤەدانكری مایە و هندەك مالبات ڤەگەریانە سەر مالێن خۆ بەلێ ئەوێن كو ڤەگەریاین ژی گەلەك ژێ دناڤ مالێن نەئاڤاكری و وێران دە ژیانا خۆ دەرباز دكن، هەروەسا برینا هەری نەخۆش ئەوە كو نیڤا وان كەسێن بێ گونەهـ و سڤیل یێن كەفتینە دەستێن تیرۆرستێن داعشێ دە نەهاتنە ئازادكرن و چارەنڤیسێ وان نەدیارە، لسەر ڤێ چەندێ دە پرسیارەك بۆ مرۆڤ پەیدا دبت كا ئەوێن گرتی و ئێخسیر چارەنڤیسێ وان چی یە؟ سەرەرای نەمانا دەستهەلاتا چەكدارێن داعش و ئەز دبێژم بلا بەرسڤا ڤێ پرسیارێ ژ بەرپرسێن دەولەتا عێراقێ و سازیێن گرێدایی مافێ مرۆڤی و نەتەوەیێن ئێكگرتی رە بت،دیسان ژی ژمارەیەكا گۆڕێن بكۆم نهۆ ل شنگالێ هەنە و بتریا وان نەهاتینە هلدان و پشكنین ژێرە نەهاتنە ئەنجامدان بەلكو گەلەك جاران ژ ئەنجامێ روودانێن سروشتی وەك باران و بارۆڤا ئەو هەستیك وندا دبن و بەرەف نەمانێ دچن و نامینن،بێگۆمان ئەڤ ژی ژ ئەنجامێ خەمساریێ یە ژ لایێ جیێن بەرپرس و پەیوەندیدار ڤە بەلكو نهۆ گەلەك ئالی و لایەنێن سیاسی و سەربازی د شنگالێ دە هەنە بێ كو چاڤ خشاندنەكێ د چارەسەریا رەوشێ دە بكن و بەرژەوەندیا گشتی ل بەرچاڤ وەربگرن بەروڤاژی بۆ بەرژەوەندیێن خۆ یێن تایبەت كەفتینە كاری.
لسەر ئاستێ دەرڤە ژی پشتی ئەو جینۆسایدا بسەرێ ئێزدیان دە هاتی و ژ ئەنجامێ رەوشا نەئارام و نەبوونا ئاسایشێ رێژەكا زۆر یا خەلكێن ئێزدی ب رێیێن جودا جودا كۆچبەری وەلاتێن رۆژئاڤا و ئەورۆپی بوون،بێگۆمان ئەڤ چەندە دێ مەترسیێ لدووڤ خۆ ئینت ئەو ژی رێژەیا هەژمارا ئێزدیان دێ ل عێراقێ كێم بن،ژ هەژی گۆتنێ یە پشتی بۆرینا شەش سالان لسەر ڤێ جینۆسایدێ رە و ل چریا یەكێ یا سالا(2020)ێ حكومەتا عێراقێ و هەرێما كوردستانێ رێككەفتنەك ئیمزاكر لدۆر بارودۆخێ رەوشا شنگالێ و چارەسەكرنا وێ رەوشێ و ئاڤاكرنا باژارێ شنگال بەلێ ژ نەتێگەهشتن لسەر بەرژەوەندیا گشتی و قەبولنەكرنا لایەنێن د شنگال دە لسەر بەندێن رێككەفتنێ و سستییا هەولێن حكومەتا عێراقێ ژبۆ جێبەجێكرنا رێككەفتنێ و چەندین ئەگەرێن دی یێن نافخۆیی و دەرەكی هەتا نهۆ یەك بەند ژی ژ رێككەفتنێ نەهاتیە جێبەجێكرن و رەوش وەكە خۆ مایە،ئەڤ خالێن كو مە ل سەری داینە دیاركرن و چەندین خالێن دی ژمەرە خویا دكن كو جینۆسایدا بسەرێ ئێزدیان دە هاتی برینەكا نە پێچایی یە و بەردەوامە و دبتە ئەگەر كو جڤاكا ئێزدی هەست ب كێماسیێ بكن ل عێراقێ دە و ئەو برین نە چارەسەركری بمینن.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی