فاو: 27% خەلك لژێر هێلا برسیێ دان
وشه:
لە كاتێكدا 40 ملیۆن كەس لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا خواردنیان دەست ناكەوێت، رێكخراوی خۆراكی جیهانی دەڵێ بەردەوام بوونی كێشە و ململانێ سیاسییەكان برسیەتی زیاتری بەدوای خۆیدا هێناوە و داوا لە وڵاتانی ناوچەكە دەكات هاوكاری یەكتر بكەن بۆ لەناو بردنی برسیەتی.
لە چوارچێوەی كۆنگرەی ساڵانەی خۆیدا، رێكخراوی خۆراكی جیهانی (فاو) سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان لە راپۆرتێكیدا بە ناونیشانی (روانینێكی گشتی هەرێمایەتی لەسەر رەوشی ئاسایشی خۆراك لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا لە ساڵی 2017) ئاماژە بەوە كراوە لە 27.2%ی دانیشتووانی شەش وڵاتی ناوچەكە كە كێشەیان هەیە، برسیەتی هەڕەشەی لەسەر ژیانیان دروست كردووە.
عەبدولسەلام وەلید ئەحمەد یاریدەدەری بەڕێوەبەری گشتی فاو و نوێنەری فاو لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا دەڵێ ئەو ململانێیانەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا روویان داوە، بووەتە هۆی ئەوەی 27.2%ی دانیشتووانی ئەو وڵاتانەی كێشەیان هەیە، برسیەتی هەڕەشە لەسەر ژیانیان دروست بكات، هۆكاری سەرەكیش بوونی ئەو ململانێی سیاسی و سەربازییە.
عەبدولسەلام ئاماژە بەوە دەكات كە ناوچەكە بە رەوش و تەنگژەی گەورەدا تێپەڕیوە كە كاریگەری زۆر هەبووە بەسەر ئاسایشی خۆراك ئەگەرچی حكوومەتەكانی ناوچەكە هەوڵی زۆر و بەردەوام دەدەن تا هاووڵاتییانیان بە كەمترین نرخ بتوانن دەستیان بگات بە خۆراكی رۆژانەیان و ئاسایشی خۆراكیش بووەتە ئەولەویەتی كارەكانیان، بەڵام ئەو ستراتیجانەی گیراونەتەبەر، زۆرجار لێكەوتەی نەرێنی لێ دەكەوێتەوە و وای كردووە هەندێك لە هاووڵاتییان لە بەهای نرخی ئەو خۆراكەی دەستیان دەكەوێت نەزانن و بووەتە هۆی بەهەدەردانی خۆراكێكی زۆر.
فاو، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقای دابەشی سەر دوو پێوەر كردووە، ئەو وڵاتانەی كێشەیان هەیە لەگەڵ ئەو وڵاتانەی ئارامن، لەمەشدا دەیانەوێت روونی بكەنەوە كە كێشە و ململانێ چەندە كاریگەری هەیە لەسەر دابینكردنی خۆراك كە ئامانجی سەرەكیی فاو لەناوبردنی برسیەتییە و لە نەتەوە یەكگرتووەكانیش پێوەرەكانیان بۆ دەستنیشان كراوە كە 17 ئامانجن.
كاری سەرەكیی فاو لە وڵاتانی پڕكێشە، یارمەتیدانی جووتیاران و گوندنشینانە تا بتوانن لەسەر پێی خۆیان بوەستن بەرانبەر جەنگ و توندوتیژی، پاشان یارمەتیدانیان بۆ پێشخستنی كشتوكاڵ.
لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا، لە وڵاتانی لیبیا، سووریا، فەڵەستین و عێراق كە هەمیشە وڵاتی پڕكێشەن، ئەوا فاو پەیین و پێداویستی كشتوكاڵیان بۆ دابین دەكات، هاوكات هاوكاری دارایی دەدات بە جووتیارەكان بۆ بەردەوامبوونیان لە كشتوكاڵ، هەنگاوی سێیەمیش ئامادەكاری دەكات بۆ دووبارە بنیادنانەوەی وڵات و داڕشتنی بنەمایەك تا گەشەپێدانی كشتوكاڵی بتوانێت بەردەوامی هەبێت.
لەبارەی هۆكارەكانی هەڕەشەی ئاسایشی خۆراك لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا، ئەو بەرپرسەی فاو دەڵێ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە دۆخێكی پڕ ململانێ و شۆك تێدەپەڕێت، ئەمەش چەند جارێك دووبارە بووەتەوە، لەوانە ناوچەكە بەهۆی گرانبوونی نرخی خۆراك لە ساڵانی 2007،2008 و 2009 تووشی شۆكی یەكەم بوو، بە تایبەت زۆرینەی وڵاتانی ناوچەكە گەنم هاوردە دەكەن، ئەمەش راستەوخۆ كاریگەری كردە سەر توانای هاووڵاتییان لە دەستخستنی خواردن، بۆیە حكوومەتەكانی ئەو وڵاتانە بودجەیەكی تایبەتیان داناوە تا بتوانن ئاسایشی خۆراكی وڵاتەكەیان دابین بكەن، بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا بودجەكە كەمە بە بەراورد بەو بودجەیەی بۆ پڕۆژەكانی وەبەرهێنان دانراوە.
پاشان ناوچەكە دووچاری شۆكی دووەم بووەوە كە لەگەڵ شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی سەریان هەڵدا، ئەمە كاریگەری خستە سەر وەبەرهێنانی كشتوكاڵی بە تایبەت لە وڵاتانی عەرەبی، دواتر ئەو تەنگژەی كە لیبیا، یەمەن، سووریا و عێراقی گرتەوە، رەنگدانەوەی بەسەر هەموو وڵاتانی ناوچەكە هەبووە لەوانە لبنان كە بازرگانییەكەی لەگەڵ سووریا بووبووە هۆكاری گەشەپێدانی، بەهەمان ئەندازە ئوردنیش.
دواتر بەرزبوونەوەی نرخی نەوت كە ئەمیش كاریگەری لەسەر ناوچەكە هەبووە بەتایبەت وڵاتانی نەوت هەناردە دەكەن.
هەموو ئەمانە كە زنجیرەیەك شۆك بوون لە 2010 تا 2014 روویان داوە، بە بەراورد لەگەڵ ئامارەكانی رابردوو دەردەكەوێت كە ئەوانەی كێشەی دەستخستنی خۆراكیان هەیە، ژمارەیان لە زیادبووندایە. جگە لەمەش زیادبوونی ژمارەی دانیشتووانیش هۆكارێكی سەرەكییە كە كاریگەری راستەوخۆی هەیە بەسەر ئاسایشی خۆراك بە تایبەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كە رەوشەكە رێگرە لە جێگیربوونی دۆخێكی یەكسان لەنێوان توانای بەرهەمهێنانی ناوخۆ و هاوردەكردنی، كە بێگومان لەمەدا بوونی ئاو و زەوییەكی گونجاو بۆ كشتوكاڵ كاریگەری دەبێ و لە وڵاتێكەوە بۆ وڵاتێكی تر دەگۆڕێت.
عەبدولسەلام نوێنەری فاو بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا دەڵێ، هەموو ئەو شۆك و كێشانە بوونەتە هۆی ئەوەی گۆڕانكاری ریشەیی لە هاوكێشەی ئاسایشی خۆراك لە ناوچەكە دروست بكات، جگە لەمەش زیادبوونی ژمارەی دانیشتووان لە ناوچەكە كە لە ساڵی 1950 تا ئێستە سێ بۆ چوار هێندە زیاد بووە، هەروەها ئاویش كەم بووە بەهۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و پیسبوونی ئاو.
عەبدولسەلام ئەوە روون دەكاتەوە باشترین چارەسەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی كەمی خۆراك، بە هەدەر نەدانی خۆراكە كە لە وڵاتانی عەرەبی بووەتە دیاردە و خۆراكێكی زۆر بە فیڕۆ دەدرێت، ئەمەش گونجاو نییە، چونكە هەر دەنكە گەنمێك كەمێك ئاوی هەڵگرتووە، بۆیە پێویستە حكوومەتەكان و كۆمەڵگەكان بەیەكەوە رۆڵ ببینن لە بەرهەدەر نەدانی خۆراك.
لەگەڵ ئەمەشدا هێشتا كات ماوە و هەلی جێگرەوە هەیە بۆ دابینكردنی ئاسایشی خۆراك لەو وڵاتانە، بەتایبەت لای حكوومەتەكان كە لە هەمووان باشتر تێدەگات گرنگی ئاسایشی خۆراك چییە، كێشەكانیشی چین ئەگەر نەتوانێت دابینی بكات.
رێی دووەم لە پاڵ هاندانی هاووڵاتییان لە بە فیڕۆ نەدانی خۆراك، گرنگە حكوومەتەكان گرنگی بە میوە و سەوزە و گۆشتی سپی بدەن كە ئاوی كەمتری پێویستە و سوودێكی زۆر زیاتریشی هەیە لە بازرگانیدا بە بەراورد بە گەنم كە ئێستە بووەتە سەرچاوەی سەرەكی وزە.
عەبدولسەلام لە بارەی پێشكەشكردنی هاوكاری بۆ وڵاتانی ناوچەكە لەلایەن فاو دەڵێ، وڵاتانی ناوچەكە خاڵی هاوبەشیان زۆرە، لە سەرووی هەموویان دەگمەنی ئاوەكەی و گۆڕانكارییە ژینگەیییەكان. فاو لەسەر ئاستی ناوچەكە لەگەڵ وڵاتاندا لە هەوڵی ئەوەدایە ئەو وڵاتانە هاوكاری تەواوی یەكتر بكەن و شارەزایی بگۆڕنەوە بە تایبەت لە شێوەی چاندن و كشتوكاڵكردن كە لە عێراق و سووریا و توركیا و میسر رێی نوێ بەكار دەهێنرێت، بۆیە دەكرێت جووتیارانی وڵاتانی تر سوود لە تواناكانیان وەربگرن.
رێكخراوی فاو هەموو دوو ساڵ جارێك كۆنگرەیەكی هەرێمایەتی ئەنجام دەدات، بڕیارە لە 23 تا 27ی نیسانی 2018 كۆنگرەیەك ببەستێت لەسەر دەگمەنی ئاو لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا، كە كۆمكاری عەرەبی تەبەنی كردووە كە تێیدا پرسی ئاو لە ناوچەكە دەخرێتە روو، ئامادەكاریش دەكرێت بۆ رووبەڕووبوونەوەی كەمبوونەوەی ئاو و بە بیابانبوون كە هاوكاتە لەگەڵ گۆڕانكارییە ژینگەیییەكان.
عەبدولسەلام وەلید ئەحمەد نوێنەری فاو بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكوری ئەفریقا دەڵێ، هۆكاری سەرەكی هەڕەشە لەسەر ئاسایشی خۆراك لە ناوچەكەدا ململانێی سیاسیی نێوان وڵاتانە، كە بەهۆیەوە وای كردووە خەڵكێكی زۆر كێشەی دەستكەوتنی خۆراكی هەبێت، لەمەش زیاتر و كارەساتتر لێكەوتەی ئەو ململانێیەیە كە بەهۆیەوە خەڵكێكی زۆر ئاوارە دەبن و دەستیان بە خواردن ناگات.
جگە لەمە ململانێیەكان وایان كردووە وڵاتانی ناوچەكە پارەیەكی زۆر لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر خەرج بكەن، كە ئەگەر ئەوە نەبووایە، ئەو پارەیە بۆ گەشەپێدان و ئامادەكاری بۆ داهاتوو خەرج بكرایە و ئاستی گەشە بەرەوپێشتر دەچوو.
هاوكات روانگەی وڵاتان بەو ئاراستەیە دەبوو كە بیر لە ئاسایشی ئاو، گۆڕانكارییە ژینگەیییەكان و گەشەپێدان و خۆشگوزەرانی و بێكاریی گەنجان و ئاستی خوێندن و تەندروستی دەچوو، هەموو ئەوانە لە دەستی ئەو وڵاتانە بە فیڕۆ چوو بە هۆی ململانێ و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر.
سەرچاوە/ شەرق ئەوسەت
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی