هندهك پرسگرێكێن خۆ پاراستنا ئێزدیاتیێ
د. ئەسكهرێ بۆیك
ژ بوویهرێن كۆمكوژیا 2014ێ ئا ئێزدی گۆتی هنهك تشتا هینبن،هنهك شهرتێن خوۆپاراستنێ (چاوا ل وهلات وهسا ژی دهرڤهى وهلات)، چقاس ژی دژوار به، ژ خوۆ را بكن قهولێ ژیانا رۆژانه،-گهرهكێ رێڤهبهريهكا ئۆلی-جڤاكی یا ب هێز زانه ژ ئالیێ گهل ڤه جیێ باوهریێ، ماقوول، رههم ب قهدر-قیمهت ژ خۆ را ببژێرن، دا كو هن ل وهلات هن ژی دهرڤهى وهلات ئەو رێڤهبهری ب زانهبوون، ئانهگۆری بیر-باوهريا ئێزدياتیێ وان رهڤا ببه، رێڤهبهریهكا وهسا كو گهل دۆرا خۆ بجڤه، جڤاك ژێ باوار به و ئامنتیا خوۆ ژێ بینه،رێڤهبهریهكا وهسا كو ببه دهنگێ ئێزدیان و كاربه پرسگرێكێ وان بگههینه “سهرۆكێن جيهانێ”، سازیێن ههره بلند،-توو جارا دهست ژ ئاخا كال-باڤێن خوۆ بهرنهدهن ئەوێ كو پهنابهر دبن گهرهكێ رێ و هیڤیێن شووندا ڤهگهرێ بهرخوۆ و ئەولهدێ خۆ نهبرن ملك و مالێ خۆ توو جارا نهفرۆشن ئەو میرات و ئوجاخا كال باڤان ئە..ئۆلدار، رهوشهنبیر، پێشیكێشێن ئێزدیان نه وهك نهۆ، گهل بهێلن ژ وهلات ب رهڤن، لێ گهرهكێ بهرێ خوۆ بدهنه وهلات، ڤهگهرن..ئێزدیێن جيهانێ ژی گهرهكێ بهرێ خۆ بگوههزن بهرب لالشا نوورانى و شێخان و شنگالێ، ههر ئەڤدهكی ئێزدی گهرهكێ بۆرجێ خۆ یێ پیرۆز ههسابكه،سالێ جارهكێ ب زارۆكێ خوۆ ڤه ههره زیارهتا وهلاتێ كال باڤێ خۆ كو زارۆك ژی وێ ئاخێ ڤه بێن گرێدان وهلاتێ خوۆ ناس بكن بۆ مهجالێ چۆین هاتنێ ل ور ماینێ مژوولبوونا ههواسكار گۆتی ئێزدیێ دهرڤهى وهلات بفكرن و دهرفهتان ئاڤاكن مهجالا چێكن،-گهرهكه ژ خۆرا رێیا ببینن كو جارهكها دن نهبن ههدهفا نهههقی، نهقهنجیا ئۆلپهرهست، تالانچی و هێزێن ب مهرهمێ تاری، گهرهكێ راستیا باوهریا ئێزدیاتیێ ب جيهانێ بدهنه هساندن، قهبوولكرن ئەو نهراستی، دهرهو، شهر و ڤرێن ئۆل و ئۆلدارێن گهل و جڤاكێن دهسههلاتدار، داگيركهر بۆ كارا ئۆل، جڤاك و دهسهلاتداریا خۆ، لسهر ناڤێ خودێ ب دهورانا ب زۆرێ ئانینه ڤێ باوهریا خودێناس و رهسهن ڤه گرێ دانێ، گهرهكێ سهختهبوونا وان دهرخن بهر چاڤێ دنیایێ. دیرۆك نیشان دده، كو ئالیێ ئیسلامێ دا قر و پر كارهسات سهرێ ئێزدیا تێ كرن، نه بۆ خودێناسیێ یه، لێ بۆ ب ههر ئالی ڤه تالانكرن, زهڤتكرنا جی و وارێ وان ئە ئەو ژ بۆرجێ ئۆلدار و رهوشهنبیرا نه ههرئۆلدارهكی ئێزدی گهرهكێ رهوشهنبیر به، زانایێ ئۆل، چاند و وهژێیا جيهانێ، كو كاربه دهنگێ خوۆ بگههینن جیێ ههره بلند كو باوهریا ئێزدیاتیێ وهك ئۆلهكا كهڤناره خودێناس جیێ خۆ یێ لایق دناڤ باوهریێ دنیایێ دا بگره،-بزانبن تفاق، تفاق، دیسا تفاق مهرجێ خۆپاراستنێ یێ ههری سهرهكى یه تفاقا جڤاكى گهرهكێ توو تشتی را نه یێ گوهارتن مالوێرانی نهیارتی نهۆ ل ناڤ تفاقا ئێزدیا دا هاتیه هۆلێ، جڤاك تیشی چهند پارا كریه ل ناڤ ئۆلدارا ژی ئەو بێتفاقی خورتتر ئە كارا شهخسی هنهك كۆر كرن ئە دو تێلێڤیزیۆنێ ئێزدیا “ههنه”، ههرد ژی نهیارێ ههڤن و ههرد ژی بێتفاقیێ خوردتر دكن، یهك بهر یا دن داناخه نه وا گۆتی یێن خۆ “سهرۆكێن” ئێزدیا ههساب دكن نه ژی مهجلیسا رۆحانی ڤێ دهرهجێ دا توو گاڤێ ناڤێژن، مرۆڤ نزانێ “فكرا” وان چیه،-زمان، كورمانجیا مهیا دهلال، كو ب ههزاران سالا زمانێ باوهری، قهول و بهیتێ ئێزدیان ئە، ئیرۆ ل ناڤا ئێزدیا دا بوویه زمانێ دودا، سسیا، چارا و بهرب وندابوونێ دچه وهلات ل ناڤ رهوشهنبیرێن ئێزدیا دا رهوش خرابتر ئە نڤیسارێ وان پایێ پرێ ئەرهبی نه رووسیا و ئەورۆپا ژی كورمانجی بن گرانیا زمانا دا دپهلشه ،پرسا خوهیكرنا زمانى پرسهكا ههره سهرهكى یه ئەگهر وا ههره 15-20 سالێ دن، ئێزدیێن وهلاتهكی یێ وهلهتهكی دن را تهك ب ئالیكاریا وهرگهرا كاربن باخڤن دهردهكی بێ دهرمان ههرد ئەلفهبێ نه كو ناڤا ئێزدیان دا تێن بكارئينان..ئێزدیێن ئەورۆپایێ، سۆڤێتا بهرێ و یێ وهلات ژ ههڤ فام ناكن نكارن نڤیسارێ ههڤ بخوونن ڤرا پرسا خووندنا تۆمهری، ئەلفهبا تۆمهری پێشدا تێ،-ههر مالبهتهكا ئێزدی (ئهو ل كێدهرێ به ژی وهلات یان دهرڤهى وهلات) گهرهكێ گوهداریا مهزن بدهن لسهر خووندن، زانابوون و پێشڤهچۆنا زارۆكێن خۆ ئەگهر گهلێن دن را خووندن مهرجێ پێشڤهچۆنێ یه، لێ ئێزدیان را ئەو مهرجهكی ژیانێ، خۆپاراستنێ، خوۆ ناسكرن ل ناڤا جيهانێ دا خۆ ناساندنێ یه خووندن، زانابوون، پێشڤچۆین ڤێ دهورێ دا جڤاكائێزدی را رێیا خوۆپاراستنێیه ههرا سهرهكى یه،– جڤاكا ئێزدی ب ناچارى، بێی سووجێ خۆ ل تهمامیا جيهانێ بهلاڤ بوویه و ب تهمامی كهفتیه ناڤا كلتۆرێ جيهانێ یا سهدسالا 21 ئێ ب وێ كلتۆرى را مهشیان، جڤاكهكا وهك ئێزدیا را دژوار ئە.د ڤان مهرجان دا ئێزدی بخوازن- نهخوازن ههوجێ هنهك گوهارتنان ئە هنهك رێ-رێبازـ دۆگمێن كهڤنبووی، كو گرێدانا وان ژی ڤێ باوهریێ ڤهنینه, جڤاك نكاره ب وان جيهانا پێشڤهچۆیی را بمهشه و ههیتیا خوۆ بپارێزه، گهرهكێ ب زانابوون ژ وان خكاز بن ههر تشت گرتهكێ فهسال، ب زانابوون, ب خهمخۆری بۆ كارا جڤاكێ بێ كرن،– دژاتیا كهسی نهكن جيهانێ دا ژ خوۆرا پشت و پسمامان قازانجكن، خوۆ ژ نهتهوێ دن، بهرێ ئەول ژ نهتهوا خۆ نهڤهقهتینن گهرهكێ رند بزانبن خۆ ژ نهتهوا خۆ قهتاندن ونداكرنا ئاخێ یه، ونداكرنا زمانى يە، ونداكرنا زهنگینیا فلكلۆرێ مه يێ دهلال يە،خوۆ ژ كۆكا خوۆ قهتاندن ئە..پرسگرێك پرن: وهك پرسگرێك گوههستنان دخوازن سترووكتوورا جڤاكى، سیستهمێ پهروهردا ئۆلی-جڤاكی، خێر و خێراتا،سیستهمێ ئۆلداری،تفاق و پاقژ ژیانا جڤاكى، خوارن-ڤهخوارنێن قهدهغهكری و هتد…ڤان و گهلهك پرسگرێكێن وهسا كو بهر ئێزدیان سهكنینه كهس ناینه ئێزدیان را چارهسهر ناكا،ئێزدی گهرهكێ خۆ خوهیی دهركهڤن،پێشكێشێن ئێزدیان گهرهكێ پرسگرێكێن فۆرمال، ئە ڤالا، كو ئیرۆ خوۆرا كرنه پرۆبلێم رێنیش، خهلكێ پێ دخاپینن داینن ئالیكی، خوۆرا رێیێن چارهساریا وان پرسگرێكا ببینن،ژ 3 تهباخێ، 2014ێ ئەو دهما رهش چار سال دهرباز بوونه،لێ گاڤهكا پراكتیك، گاڤهكا كێرهاتی هێ د چارهسهركرنا حالێ ئێزدیا یێ وێران دا نههاتیه ئاڤێتن.
گهلۆ هیڤیا كێ نه?
گهلۆ هیڤیا چ نه?
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی