تۆرا لالش
ژ قەولێ مەهان:
گولان چوو و دێ ئێت خزیرانە
دەولەتەکا هو یا گرانە
یە ب دەخلە یە ب دانە
> خزیرانێ دەنگ هەلدایە
گۆت: ئەز مەهەکم بێ بەهار و بێ شیناهی
ل من پەیدا دبن بێدەرێن هنگڤینی
> ل من مێوە بوویە سالە
خۆش دێت بایێ شەمالە
گەلەک مسکین ژێ گەهشتنە حالە:
مەها خزیران ل دەڤ ئێزدیان
مەها گەنمی، مەها روناهیێ
خزیران نە بتنێ مەها شەشێ یا سالنامەیا زاینی یە، ل دەڤ مە ئێزدیا مەها سوپاسیێ یە. پشتی چارشەما سۆر کو سالا نووی دەست پێ دکەت، خزیران دهێت وەک خەلاتەک بۆ ماندووبوونا زڤستانێ.
1. ناڤ و رەگ
• ب زمانێ (ئارامی-سوریانی )”حزیران” دهێتە واتا گەنم، ژ بەر کو دەمێ دروینا وێ یە.
• مەهـ 30 رۆژە، 1ێ حزیرانێ دبیتە (١٥) هاڤینێ .
2. جهێ ڤێ مەها خزیرانێ د سالنامەیا ئێزدیان دا
ئێزدی سالنامەیا کەڤن یا رۆژێ دپارێزن، کو ناڤێن مەهان “ژ جەژن، بویەرێن سروشتی و کارێن وەرزی هاتینە وەرگرتن”.
• نیسان (مەها چارشەما سۆر) ل دەڤ ئێزدیان “بووکا سالێ” یە، و “گەلەک رێورەسمێن پیروز د نیسانێ دا ل لالشێ دهێنە کرن، دڤێ مەهێ دا ژنا نا ڤەگوهێزن و دبێژن گوننەهە، چونكی نیسان بخۆ بووكا سالێیە وب جوانترین رەنگ وخەمل .
• خزیران دو مەهـ پشتی نیسانێ یە. د سالنامەیا کەڤن دا دکەڤیتە سەر سنورێ گولانێ و تیرمەهێ. ئەو دەمێ گەنم هاتیە مال، شینای تەمام بوویە، و مرۆڤ دلخۆشە.
ل گوندێن ئێزدیان ل شنگال و شێخانێ و بن کەندی و خانک و قەباغێ و هەر جهرکی ئیزدی لێ هەین باپیرێن مە دگۆت: “نیسان بۆ خودێ یە، خزیران بۆ مرۆڤی یە.”
3. جوداهیا خزیرانێ ژ مەهێن دی
• بەرامبەر زڤستانێ (بەفرانبار، رێبەندان): ئەو تاری و سارن، خزیران پر تیشکە.
• بەرامبەر بهارێ (گوڵان): گوڵان مەها ڤەبوونا گوڵانە، خزیران مەها گەهشتنا فێکی یە.
• بەرامبەر تیرمەهێ: تیرمەهـ گەرما گرانە، خزیران هێشتا نەرمە — “سەرێ وێ بهار و بنێ وێ هاڤین”.
4. گۆتنێن پێشیان
ئەڤ مەتەلە د ناڤ ئێزدیان دا ژی دهێنە گۆتن:
• “د خزیرانێ دا، مشمش دکەڤیت و هنار دگەهیت”
• “خزیران پر ئاگرە”
• “خزیران مەها خۆشیێ یە، سەرێ وێ بهار و بنێ وێ هاڤین”
• “گەرمایا خزیرانێ شیر دکەتە مەست (دۆ)
5. کورتی
خزیران ل دەڤ ئێزدیان پردا نیسانا پیروز و هاڤینا گرانە. ئەو مەها دروینێ یە، مەها داوەتا یە ، مەها کو تاوسی مەلەک نیعمەتا خو ل سەر زەڤیێ بەلاڤ دکەت. ژ بەر هندێ ئەم وەک ئێزدی نە بتنێ دبێژین “مەها شەشێ”، بەلکو دبێژین “مەها گەنمی”.
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی