تۆرا لالـش
مەهدی حەسەن مراد: کۆچەک و فەقرا د باوەریا ئێزدیان دا
کۆچەک ئانکو چاڤڕین، هەگەر ژن بت دبێژنێ (فهقرا) چ جیاوازی دناڤبەرا هەردوویاندا نینە جارا هەرە بەری ئەو شکەستینە (خۆبەخشن)، ئانکو بێ بهرامبهر ئەوان ڕێیا ئۆلی یا دایە بەر خۆ و ئهوان علم هەبت یان نەبت، بەلێ پشتی دەمەکی ئەو هندەک علمێ دینی بخۆ پەیدا دکەن و جلکێت هەموویان سپینە و پشتێنەیا وان یا زەرە.
مێر کولکی ل سەرێ خۆ دکەن و ڕیها بەر ددەن ژن ژی جلکێت سپی و کەڤیکێ دادنێنه سەر سەرێ خۆ و ل پێش ئنیا خر گڕێدەت.
چ کار و عەمەلا ژی ناکەن ل سەر جهێ خۆ و ل مەزەلا خو رودنێن و بتریا ژیانا وان گڕێدایی پهروهستهبوونێ (عیبادەتێ) و جێبەجێکرنا ئەرکێ ئۆلی یە و و رۆژیێن چلێ هاڤینێ و زڤستانێ دگرن و پشکداری هەموو هەلکەفتێن ئولی دبن و ل پهرستگهها پیرۆزا لالش خۆ ژ گونەهان د پارێزن و تێکلی یا جڤاکی و خەلکی گەلەک یە کێمە، کەسایەتیێن ئۆلی و جڤاکی سەرەدانا وان د کەن و هەموو دەمان دیوانا وان یە گرتیە و رێز ل وان د هیتە گڕتن.
کۆچەک و فەقرا نە ژ چینهكا جودایه، ئەو ژ هەموو چینانن (شێخ ـ پیر ـ مرید) هەر چیێ بڤێت خۆ نەدر کەت بۆ خودێ و خاسا کەس د ڕێیا وان دا نا سەکنت و بۆ زەواجێ هەر ئێک ژ تیرا خۆ د زەوجت، هندەک ئێکسەر نازەوجن.
کارێ وان نەیی گڕێدایە ب تشتەکی ڤە بەلکو هەر خلمەتەکا خاسا هەبت ئەو خۆ نا دەنە ئالی، بۆ خلمەتا مالا شیخادی و قولێت شیخادی ئەو یێت پێشیا خڕا دا، کۆچەک گەلەک خلمەتا دینی دکەن نەخاسمە ل هیڤارێن عیدا و ئۆغلەمێن خاسا و هەلکەفتێن دینی کۆچەک ل مالا مجێوری ب دەفتەرێ د کەفن و گوندی و مێهڤان حازر و گوهداردبن، ژلایەکی دیڤە وەکی خەلک تەنگاڤ دبت ژبەر ئێشەکێ یان نەساغییەکێ یان خلمەتەکا مالێ، یان تشتەکی کەس پێ نزانت وەکی هندابوونا مرۆڤەکی، ل وی دەمی مرۆڤ دێ خۆ هاڤێتە خاسا و پسیارا کۆچەکا و فەقرا یا دکەت بەلکو خەونەکێ ببینن تشتەک بێتە بەرچاڤێت وان چارەکێ ل تەنگاڤییا وان بکەن ئەڤ تشتە گەلەک هەبوو و ل ناڤ هەموو مللەتان بەری تختۆر و دەرمان زاڤ بن، ئێزدیان ژی باوەریەکا مەزن تا نها ژی ب خودان و خاسا هەیە هەر گاڤا نەساغ د کەفتە دەست د بەنە بەر خاسەکی، هندەک جارا پسیارا کۆچەکەکی دکەن کانێ کیژوان خاس یێ وی دەردی یە، کۆچەک دێ دیار کەت کیشوان خاسە، دێ نەساغی بەنە بەر وی خاسی و پچەکە ئاخا وی خاسی دێ ل ئەنیا وی دەن، پاشی دێ نانەکی بخێر دەن، یان تەرونەکا سەوکا یان سەر بڕەکێ دێ ل سەر هەژار و بەلنگازا دا دابهش کەن و ساخ بوون یە پ دەستێ خودێ یە.
کۆچەک و فەقرا ژی ژ بەر پهروهستهبوونێ (عیبادەتێ) و خۆ لێ گرتنا خاسا، خۆ دبینن ڕوحا وان دچتە دنیایەکا دی وەکی گۆهداریا سەمایێ و قەولا یان دەف و شبابا دکەن، ڤێجار ب دەفتەرێ د کەڤن تشتێ دەمێ بۆری یان دەمێ بێت پێ دئاخڤن، هاش ژ خۆ نامینن، ڤێجار خەلک پسیارێت خۆ ژێ دکەن هەگەر ئالۆزیەکە وان هەبت چی نەساغی بت چی ئاستەنگیەکا دنیایێ بت، و خودێ خودان کەرەمە، کۆچەک نابێژت ئەو دقارت تشتەکی بکەت بێی کەرەما خودێ و هانا خاسێت مە،بەس ئەو دقارت خۆ بشکینت بۆ خودێ و هیڤیا ژ خاسێت مە بکەت رەحمەکێ ل تەنگاڤیێت داخوازییا بە کەت.
ئێزدی ڕێزێ ل کۆچەک و فەقرایان و هەر مرۆڤەک کارێ دینی بکەت دگرن، چنکو کارێ وان ئیمانە و خودێ ناسینە خلمەتا خوار و شاش ژێ چێ نابت.
ھەر وەسا ل باسکێ شێخا (کۆمەلگەها مەهەتێ)چەند کۆچەک و فەقرا یێن ناڤدار و زانایێن ئولی ھەبوون ل چەرخێ بۆری گەلەک تشتێ پێشوەخت گۆتینە ل سەر پاشەرۆژا ئێزدیان و ژین و ژیارا ئێزدیان ھەموو ڕاست و دروست دەرکەفتینه و دەڤەرا مە ب گشتی باوەریەکا مەزن ب ڤان کۆچەکا ھەبووینە و ھەتا نھا ژی خەلکێ مە زیارەتی گۆرێن وان دبن:
١-کۆچەک خدر ل گوندێ باقسرێ ل سالا ١٨٠٠ تا ١٨٦٠ ئوغەرکرییه و گۆڕێ وی یێ ل قەبرستانا باقسرێ خەلکەکی زۆر قەستا گۆرێ وی دکەن.
٢- کۆچەک بریم ل گوندێ مامرەشا ل سالا ١٨٧٥تا ١٩٥٧ ئوغەرکریییه و گۆڕێ وی یی بەر عەڤدێ رەش ل قەبرستانێ گوندێ موسەکا،خەلکەکی زۆر قەستا گۆرێ وی دکەن.
٣- کۆچەک حجو کورێ کوچەک بریم ل سالا١٩١٩ تا ١٩٦٦ ئۆغەرکرییه و گۆڕێ وی یێ ل قەبرستانا مامرەشان ل بەر پیر داود، دیسا خەلکەکی زۆر قەستا گۆرێ وی دکەن.
٤-کۆچەک خێرو کورێ کۆچەک شهمۆ ل ل عهمرێ ٦٥سالیێ ل سالا ٢٠١١ ئوغەرکرییه و گۆڕا وی یا ل بەر شێخ بازید ل گوندێ موقبلێ ب رەخ یێ بابێ ویڤە، خەلکەکی زۆر قەستا گۆرێ وی و بابێ وی دکەن.
٥- کۆچەک شهمۆ ل گوندێ موقبلێ ل عهمرێ ٨٠ سالیێ ل سالا ١٩٥٠ ئوغەرکرییه و گۆڕێ وی یێ ل بەر شێخ بازید ل گوندێ موقبلێ.
٦- کوچەک میران کورێ کوچەک خیرو کورێ کوچەک شمو ل گوندێ موقبلێ بەری چەند سالا وەغەر کر و گۆڕێ وی یێ ل بەر شێخ بازید ل گوندێ موقبلێ ل نک یێ بابێ وی
٧-کوچەک سلو ل گوندێ موسەکا ل سالا ١٩٨٥ ئوغەرکرییه و گۆڕێ وی یێ ل گۆڕستانا مەھەتێ ل بەر قوبا ئێزی.
٨- ھەر وەسا دای فەقرا ژی ل گوندێ مەھەتا کەڤن ھەبوو و ل سالێن ٦٠ شێستان د گۆتنێ دای غهزالا سلیمانێ سەرشالی یا مالا کچوچێ ناسری بوو، فەقرایهكا ب ناڤودەنگ بوو و ل سالا ١٩٧٠ وەغەرکرییه و ل بەر قوبا ئێزی ھاتیە ڤهشارتن بەلێ گۆرا وێ ھندا بوویە.
ھەر وەسا نھا ژی چەند فەقرا ل باسکی ھەنە:
١- فەقرا (رۆزا شێخ ئەلیاس) ل گوندێ مەحمودان
٢-فەقرا (لیلو خیرو سلیمان) ل گوندێ مەحمودان
٣- فەقرا (توزێ پیر درمان) ل گوندێ مامرەشا
٤- فەقرا (میادە ئەلیاس) ل گوندێ مامرەشا
٥- دیسا بابێ چاویش پیر شەرو پیر فرمان خەلکێ کەندالی یە نھا بابێ چاویشە ل پهرستگهها لالش.
و پیر سهعید شکەستیێ مالا شیخادی یه و خەلکێ بیتنارێ یە نھا خلمەتێ دکەت ل پهرستگهها پیرۆز یا لالش.
ژیدەر:
پەرتووکا باسکێ شیخ یا پیر خەلات ئەلیاس
پەرتوکا ئێزیدیێ هیڤی یا ماموستا حجی علو
تُتاح هذه الصورة أيضا في: کوردی